ఆర్టీసీ రూటు.. ప్రైవేటు ‘రేటు’! ఈ-బస్సుల పేరుతో అస్మదీయులకు అడ్డగోలు లాభాలా
ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఆర్టీసీని క్రమంగా ప్రైవేటీకరించే దిశగా చంద్రబాబు ప్రభుత్వం మరో కీలక అడుగు వేస్తోందన్న విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. ఈ-బస్సుల విధానాన్ని తీసుకొస్తున్న పేరుతో ప్రభుత్వానికి దగ్గరగా ఉన్న సంస్థలకు భారీ ప్రయోజనం కల్పించేలా నిబంధనలు రూపొందిస్తున్నారన్న ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ప్రైవేటు సంస్థలకు చెల్లించే కిలోమీటరు రేటును ప్రతి ఆరు నెలలకు ఒకసారి పెంచుకునే అవకాశం ఇవ్వడం, ఆ పెరిగిన భారాన్ని మొత్తం ఆర్టీసీ భరించాల్సి రావడం తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది. ప్రభుత్వ నిర్ణయం వల్ల లాభం ప్రైవేటు సంస్థలకు.. భారం మాత్రం ప్రజల సంస్థ అయిన ఆర్టీసీకే పడుతుందన్న విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఆర్టీసీ ఈ-బస్సుల ప్రైవేటీకరణ
ఈ-బస్సుల విధానం వెనుక అసలు ఎత్తుగడ ఇదేనా?
ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో నడుస్తున్న డీజిల్ బస్సుల స్థానంలో దశలవారీగా ఈ-బస్సులను ప్రవేశపెట్టాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. అయితే ఈ బస్సులను ఆర్టీసీ స్వయంగా నిర్వహించకుండా ప్రైవేటు సంస్థలకు అప్పగించే విధానాన్ని ఖరారు చేస్తోంది.
అందులో భాగంగా ప్రైవేటు సంస్థలకు కిలోమీటరుకు రూ.74.50 చెల్లించాలని ప్రభుత్వం సూత్రప్రాయంగా నిర్ణయించినట్లు సమాచారం.
ఈ మొత్తంలో:
- కేంద్ర ప్రభుత్వం రూ.24.50 చెల్లిస్తుంది.
- మిగిలిన రూ.50ను ఆర్టీసీయే భరించాలి.
అంటే ప్రైవేటు సంస్థలకు చెల్లించే అసలు భారం ఆర్టీసీపై పడనుంది.
ధర పెంపుదల హక్కు కూడా ప్రైవేటు సంస్థలకే!
ఈ విధానంలో అత్యంత వివాదాస్పద అంశం ధరల పెంపుదల నిబంధన.
ప్రతిపాదిత విధానం ప్రకారం…
- ప్రైవేటు సంస్థలకు చెల్లించే కిలోమీటరు రేటును ప్రతి 6 నెలలకు ఒకసారి పెంచుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
- మరింత ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే… ధర పెంపు ప్రతిపాదన చేసే అధికారం కూడా ప్రైవేటు సంస్థలకే ఉండేలా నిబంధన రూపొందించినట్లు సమాచారం.
- అంటే ప్రస్తుతం ఉన్న రూ.74.50 సరిపోవడం లేదని భావిస్తే ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకొచ్చి ధర పెంచుకోవచ్చు.
- ఈ విధంగా ప్రతి ఆరు నెలలకు ఒకసారి రేటు పెంచుకునే మార్గాన్ని ప్రభుత్వం ముందుగానే సిద్ధం చేసినట్టుగా విమర్శలు వస్తున్నాయి.
కేంద్రం వాటా పెంచదు… అదనపు భారం మొత్తం ఆర్టీసీపైనే!
ధర పెరిగినా కేంద్ర ప్రభుత్వం తన వాటా అయిన రూ.24.50ను పెంచే అవకాశం లేదు.
అంటే…
ప్రైవేటు సంస్థలు కోరిన మేరకు ధర పెరిగితే…
ఆ అదనపు మొత్తాన్ని మొత్తం ఆర్టీసీయే భరించాల్సి ఉంటుంది.
దీంతో ప్రతి ధర సవరణ తర్వాత ఆర్టీసీపై ఆర్థిక భారం మరింత పెరిగే పరిస్థితి ఏర్పడుతుందని నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఆర్టీసీ ఈ-బస్సుల ప్రైవేటీకరణ
డీజిల్ అద్దె బస్సుల కంటే ప్రత్యేక వెసులుబాటు ఎందుకు?
ప్రస్తుతం ప్రైవేటు వ్యక్తుల ద్వారా నడుస్తున్న డీజిల్ అద్దె బస్సుల కాంట్రాక్టుల్లో ఇలాంటి వెసులుబాటు లేదు.
టెండర్ సమయంలో నిర్ణయించిన ధరే కాంట్రాక్టు కాలమంతా అమల్లో ఉంటుంది.
కానీ ఈ-బస్సుల విషయంలో మాత్రం…
- ప్రతి 6 నెలలకు ధర పెంపు,
- ప్రైవేటు సంస్థల ప్రతిపాదనతోనే ధర సవరణ,
- అదనపు భారాన్ని ఆర్టీసీ భరించడం…
వంటి ప్రత్యేక నిబంధనలు తీసుకురావడం వెనుక అసలు ఉద్దేశం ఏమిటనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ఆర్టీసీ ఈ-బస్సుల ప్రైవేటీకరణ
మొదటి దశలో 1,450 ఈ-బస్సులు… 2029 నాటికి 10 వేల బస్సులు
ప్రభుత్వం మొదటి దశలో 1,450 ఈ-బస్సులను ప్రవేశపెట్టాలని నిర్ణయించింది.
అదే సమయంలో…
2029 నాటికి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 10 వేల ఈ-బస్సులు నడిపే లక్ష్యాన్ని ప్రకటించింది.
అంటే భవిష్యత్తులో దాదాపు మొత్తం ప్రజా రవాణా వ్యవస్థ ఈ-బస్సులపైనే ఆధారపడే పరిస్థితి ఏర్పడనుంది.
ఆర్టీసీ ఈ-బస్సుల ప్రైవేటీకరణ
ఆర్టీసీ ఖజానా గుల్ల… ప్రైవేటు గల్లా గలగలా?
ఈ విధానం అమలైతే…
- ప్రతి 6 నెలలకు కాంట్రాక్టు రేటు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
- కేంద్ర ప్రభుత్వం అదనపు వాటా చెల్లించదు.
- పెరిగిన భారం మొత్తం ఆర్టీసీపైనే పడుతుంది.
- ప్రైవేటు సంస్థలకు మాత్రం నిరంతర ఆదాయం పెరుగుతూనే ఉంటుంది.
దీంతో ఆర్టీసీ ఆదాయం క్రమంగా క్షీణించి… ప్రైవేటు సంస్థల ఆదాయం పెరిగే విధంగా విధానాన్ని రూపొందిస్తున్నారనే విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఆర్టీసీ ఈ-బస్సుల ప్రైవేటీకరణ
అస్మదీయ సంస్థలకే కాంట్రాక్టులా?
ప్రభుత్వ పెద్దలకు దగ్గరగా ఉన్న సంస్థలకే ఈ-బస్సుల కాంట్రాక్టులు దక్కేలా మొత్తం విధానాన్ని రూపొందిస్తున్నారనే ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి.
ప్రైవేటు సంస్థలకు భారీ లాభాలు వచ్చేలా…
- ధరల పెంపు హక్కు,
- దీర్ఘకాలిక కాంట్రాక్టులు,
- ఆర్టీసీపై అదనపు భారం
వంటి అంశాలను విధానంలో పొందుపరిచారని విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఆర్టీసీ వర్గాలు కూడా భవిష్యత్తులో ఈ విధానం సంస్థ ఆర్థిక మూలాలను పూర్తిగా బలహీనపరుస్తుందనే ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
ఆర్టీసీ ఈ-బస్సుల ప్రైవేటీకరణ
ఆర్టీసీని కాపాడుతారా… ప్రైవేటుకు కట్టబెడతారా?
ఈ-బస్సుల ద్వారా ప్రజా రవాణాను ఆధునికీకరిస్తున్నామని ప్రభుత్వం చెబుతున్నప్పటికీ… ప్రతిపాదిత విధానంలోని నిబంధనలు మాత్రం తీవ్ర వివాదానికి దారితీస్తున్నాయి. కిలోమీటరు రేటు పెంపుదల హక్కును ప్రైవేటు సంస్థలకు ఇవ్వడం, పెరిగిన భారాన్ని పూర్తిగా ఆర్టీసీపైనే మోపడం, భవిష్యత్తులో వేలాది ఈ-బస్సులను ప్రైవేటు నిర్వహణలోకి తీసుకెళ్లే ప్రణాళిక వంటి అంశాలు ప్రభుత్వ ఉద్దేశాలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి. ఈ విధానం నిజంగా ప్రజా రవాణా అభివృద్ధికోసమా? లేక ప్రైవేటు సంస్థలకు భారీ ఆర్థిక ప్రయోజనం కల్పించేందుకా? అన్న ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం స్పష్టమైన సమాధానం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉందని విమర్శకులు అంటున్నారు.
ఆర్టీసీ ఈ-బస్సుల ప్రైవేటీకరణ
