రాష్ట్రంలో అప్పుల వ్యవహారం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. కాగ్ (CAG), ఆర్బీఐ గణాంకాలు మరియు ప్రభుత్వ జీవోలు పరిశీలిస్తే రాష్ట్రం తీసుకున్న అప్పుల పరిమాణం భారీగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. బడ్జెట్ పరిధిలో తీసుకున్న అప్పులు, బడ్జెట్ బయట కార్పొరేషన్ల ద్వారా తీసుకున్న అప్పులు, అలాగే రాజధాని అభివృద్ధి పేరుతో తీసుకున్న అప్పులు కలిపి మూడు లక్షల కోట్లకు పైగా చేరినట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ ఈ అప్పులపై రాజకీయ ఆరోపణలు, ప్రతివాదనలు కొనసాగుతున్నాయి.
కాగ్ కడిగిపారేసినా మారని వైఖరి
కాగ్ గణాంకాల ప్రకారం 2024–25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో బడ్జెట్ పరిధిలో అప్పులు రూ.81,597 కోట్లు అయ్యాయి. 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో జనవరి నాటికి ఈ సంఖ్య రూ.90,767 కోట్లు చేరింది.
అదనంగా తీసుకున్న అప్పులు:
- ఫిబ్రవరి 3 – రూ.3,300 కోట్లు
- ఫిబ్రవరి 17 – రూ.500 కోట్లు
- ఫిబ్రవరి 24 – రూ.3,100 కోట్లు
- మార్చి 10 – రూ.3,000 కోట్లు
ఇలా బడ్జెట్ పరిధిలో మొత్తం అప్పులు రూ.1,82,264 కోట్లు అయినట్లు గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. కాగ్, ఆర్బీఐ నివేదికలు స్పష్టంగా ఉన్నప్పటికీ అప్పుల లెక్కలపై వాదోపవాదాలు కొనసాగుతున్నాయి.
బాబు మెప్పు కోసం మంత్రి చేసిన వ్యాఖ్యలు
ఆర్థిక పరిస్థితిపై వివిధ ప్రకటనలు వెలువడుతున్నాయి. 2023–24 మార్చి 31 నాటికి ఫైనాన్స్ శాఖ గణాంకాల ప్రకారం బడ్జెట్ అప్పులు రూ.4,91,734 కోట్లు, బడ్జెట్ బయట అప్పులు రూ.1,40,470 కోట్లుగా నమోదయ్యాయి. ఇవి కలిపి రాష్ట్ర అప్పులు రూ.6,32,204 కోట్లు అవుతాయి.
అయితే మరోవైపు మీడియాలో మాత్రం రాష్ట్ర అప్పులు రూ.9 లక్షల కోట్లు దాటాయని ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ఈ గణాంకాలపై రాజకీయ విమర్శలు కొనసాగుతున్నాయి.
బడ్జెట్ పరిధిలో బాబు సర్కారు అప్పులు
కాగ్ గణాంకాల ప్రకారం 2024–25 మరియు 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరాల్లో తీసుకున్న అప్పులు కలిపి బడ్జెట్ పరిధిలో మొత్తం రూ.1,82,264 కోట్లు అయ్యాయి.
బడ్జెట్ బయట వివిధ కార్పొరేషన్ల నుంచి అప్పులు
ప్రభుత్వం వివిధ కార్పొరేషన్ల ద్వారా గ్యారెంటీ ఇచ్చి తీసుకున్న అప్పులు:
- విద్యుత్ శాఖ – రూ.9,000 కోట్లు (జీవో నెం.33, 12-03-2025)
- ఏపీ పవర్ ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ – రూ.6,710 కోట్లు (జీవో నెం.88, 03-11-2025)
- పౌరసరఫరాల సంస్థ – రూ.7,000 కోట్లు (జీవో నెం.25, 12-11-2025)
- భారతీయ సౌర విద్యుత్ సంస్థ – రూ.1,150 కోట్లు (జీవో నెం.90, 12-11-2025)
- ఏపీ విమానాశ్రయాల అభివృద్ధి కార్పొరేషన్ – రూ.1,000 కోట్లు (జీవో నెం.8, 14-07-2025)
- వ్యవసాయ శాఖ – రూ.19,900 కోట్లు (జీవో నెం.56, 24-10-2025; జీవో నెం.63, 30-12-2025)
- ఏపీ జగనన్న గృహ నిర్మాణ కార్పొరేషన్ – రూ.14,000 కోట్లు (జీవో నెం.17, 02-03-2026)
- ఏపీఐఐసీ – రూ.8,500 కోట్లు (జీవో నెం.146, 07-08-2025)
- ఎనర్జీ శాఖ – రూ.2,000 కోట్లు (జీవో నెం.97, 10-12-2025)
- ఎనర్జీ శాఖ – రూ.5,473 కోట్లు (జీవో నెం.68, 07-08-2025)
- నాబార్డ్ – రూ.3,762 కోట్లు (జీవో నెం.95, 01-12-2025)
- అగ్రికల్చర్ మార్కెట్ కార్పొరేషన్ – రూ.1,724 కోట్లు (జీవో నెం.59, 28-07-2025)
- ఎనర్జీ శాఖ – రూ.900 కోట్లు (జీవో నెం.301, 07-01-2026)
- హడ్కో గృహ నిర్మాణం – రూ.4,451 కోట్లు (జీవో నెం.17, 08-01-2026)
- హడ్కో – రూ.500 కోట్లు (జీవో నెం.6, 17-02-2026)
- ఆంధ్రప్రదేశ్ బేవరేజెస్ కార్పొరేషన్ (బాండ్లు) – రూ.17,600 కోట్లు (ఈ ఏడాది జనవరి 28న కేబినెట్ నిర్ణయం)
➡ మొత్తం రూ.1,03,670 కోట్లు
చంద్రబాబు రాజధాని అప్పులు
- ప్రపంచ బ్యాంక్, ఏసియన్ డెవలప్మెంట్ బ్యాంక్ – రూ.15,000 కోట్లు
- హడ్కో – రూ.11,000 కోట్లు
- బ్యాంక్ కన్సార్టియం – రూ.5,000 కోట్లు
- ఎన్బీఎఫ్ఐడీ – రూ.7,500 కోట్లు (జీవో నెం.245, 28-11-2025)
- ఏపీపీఎఫ్సీఎల్ – రూ.1,500 కోట్లు (జీవో నెం.227, 12-11-2025)
- నాబార్డ్ – రూ.7,387 కోట్లు (జీవో నెం.269, 11-12-2025)
➡ మొత్తం రూ.47,387 కోట్లు
మొత్తం అప్పుల లెక్క
| విభాగం | మొత్తం |
|---|---|
| బడ్జెట్ పరిధిలో అప్పులు | రూ.1,82,264 కోట్లు |
| బడ్జెట్ బయట కార్పొరేషన్ అప్పులు | రూ.1,03,670 కోట్లు |
| రాజధాని అప్పులు | రూ.47,387 కోట్లు |
| మొత్తం అప్పులు | రూ.3,33,321 కోట్లు |
మొత్తానికి
కాగ్, ఆర్బీఐ గణాంకాలు మరియు ప్రభుత్వ జీవోలు పరిశీలిస్తే రాష్ట్రం తీసుకున్న అప్పుల పరిమాణం భారీగా ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. బడ్జెట్ పరిధిలో అప్పులు, కార్పొరేషన్ల ద్వారా తీసుకున్న అప్పులు, రాజధాని అభివృద్ధి కోసం తీసుకున్న అప్పులు అన్నీ కలిపి రాష్ట్ర అప్పులు మూడు లక్షల కోట్లకు పైగా చేరినట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ గణాంకాలపై రాజకీయ ఆరోపణలు, ప్రతివాదనలు కొనసాగుతున్నాయి.
