ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని నిర్మాణంపై మరోసారి తీవ్ర చర్చ మొదలైంది. మొదట 29 గ్రామాల్లో 53 వేల ఎకరాల్లో రాజధాని నిర్మాణం చేపట్టాలని నిర్ణయించిన ప్రభుత్వం, తర్వాత రెండో దశలో మరిన్ని గ్రామాలను కలుపుతూ మొత్తం 2.28 లక్షల ఎకరాల వరకు విస్తరించే ప్రణాళికను ముందుకు తెచ్చింది. ఈ భారీ ప్రణాళికకు అవసరమయ్యే ఖర్చు, భూముల సమీకరణ, అప్పులు, అమలు సాధ్యతపై నిపుణులు తీవ్ర సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు
2015లో మొదటి దశలో 29 గ్రామాల్లో సుమారు 53 వేల ఎకరాలు (217 చదరపు కిలోమీటర్లు) పరిధిలో రాజధాని నిర్మాణానికి మాస్టర్ ప్లాన్ రూపొందించబడింది. ఈ ప్రాజెక్ట్ పూర్తి కావడానికి 100 సంవత్సరాలు పట్టవచ్చని బ్రిజేష్కుమార్ ట్రిబ్యునల్ ఎదుట ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.
ఈ 53 వేల ఎకరాల్లో మౌలిక సదుపాయాలు కల్పించడానికే ఎకరానికి సగటున రూ.2 కోట్ల చొప్పున దాదాపు రూ.1 లక్ష కోట్లు అవసరమని ప్రభుత్వం తెలిపింది. ఈ వివరాలతో కేంద్రానికి డీపీఆర్లు కూడా పంపినట్టు సమాచారం.
అయితే తర్వాత రాజధాని విస్తరణ పేరుతో రెండో దశలో 50 గ్రామాల్లో 1.75 లక్షల ఎకరాలు (710 చదరపు కిలోమీటర్లు) పరిధిలో అభివృద్ధి చేపట్టాలని ప్రణాళిక రూపొందించారు. దీనికి సంబంధించిన మాస్టర్ ప్లాన్ తయారీ కోసం కన్సల్టెన్సీ ఎంపికకు టెండర్లు పిలిచారు. నేడు సాంకేతిక బిడ్, రేపు ఆర్థిక బిడ్ తెరిచి అర్హత సాధించిన సంస్థకు బాధ్యత అప్పగించే ప్రక్రియ చేపట్టారు.
నిపుణుల అంచనా ప్రకారం, ఇదే లెక్కన 1.75 లక్షల ఎకరాల్లో మౌలిక సదుపాయాల కోసం రూ.3.50 లక్షల కోట్లకుపైగా ఖర్చు కావచ్చని చెబుతున్నారు.
ఇప్పటికే అంతర్జాతీయ, జాతీయ బ్యాంకులు మరియు ఆర్థిక సంస్థల నుంచి రూ.47,348 కోట్లకుపైగా అప్పులు తీసుకున్నట్లు సమాచారం. అయితే 2014–19 మధ్య కాలంలో రూ.5,500 కోట్లకు పైగా ఖర్చు చేసినప్పటికీ శాశ్వత నిర్మాణాలు ఒక్కటంటే ఒక్కటీ పూర్తికాలేదని విమర్శలు ఉన్నాయి.
అంతేకాకుండా గతేడాది ఏప్రిల్ 16న రాజధాని తొలి దశ నిర్మాణానికే రూ.77,249 కోట్లు అవసరమని 16వ ఆర్థిక సంఘానికి సీఎం చంద్రబాబు ప్రజెంటేషన్ ఇచ్చారు.
ఇతర మెట్రో నగరాలతో పోలిస్తే రాజధాని విస్తీర్ణం
| నగరం | విస్తీర్ణం (చదరపు కి.మీ) |
|---|---|
| గ్రేటర్ హైదరాబాద్ | 650 |
| గ్రేటర్ చెన్నై | 438 |
| బృహత్ బెంగళూరు | 741 |
| గ్రేటర్ ముంబై | 603 |
| ప్రతిపాదిత రాజధాని (మొత్తం) | 927 |
సిటీ ప్లానర్ల అభిప్రాయం ప్రకారం, హైదరాబాద్, చెన్నై, బెంగళూరు, ముంబై వంటి నగరాలు దశాబ్దాల పాటు సహజంగా అభివృద్ధి చెందిన నగరాలు. వాటిని ఒకేసారి నిర్మించలేదు. కానీ వాటికంటే ఎక్కువ విస్తీర్ణంలో రాజధాని నిర్మాణం చేపట్టడం ఆర్థికంగా సాధ్యమా అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
Conclusion
రాజధాని నిర్మాణాన్ని కేవలం 29 గ్రామాలకు పరిమితం చేస్తే చిన్న మున్సిపాలిటీలా మిగిలిపోతుందని, భూముల విలువ పెరగాలంటే ఇంటర్నేషనల్ గ్రీన్ ఫీల్డ్ ఎయిర్పోర్టు, స్పోర్ట్స్ సిటీ, స్మార్ట్ ఇండస్ట్రీస్ వంటి ప్రాజెక్టులు అవసరమని సీఎం చంద్రబాబు పేర్కొన్నారు. అందుకే రెండో దశలో భూ సమీకరణ తప్పదని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
అయితే ఈ భారీ ప్రణాళికకు అవసరమైన లక్షల కోట్ల వ్యయం, అప్పులు, మరియు అమలు సాధ్యత పై ఇప్పటికీ రాజకీయ, ఆర్థిక వర్గాల్లో చర్చ కొనసాగుతోంది.
ముగింపు
రాజధాని నిర్మాణాన్ని కేవలం 29 గ్రామాలకు పరిమితం చేస్తే అది చిన్న మున్సిపాలిటీగా మిగిలిపోతుందని, భూముల విలువ పెరగాలంటే ఇంటర్నేషనల్ గ్రీన్ ఫీల్డ్ ఎయిర్పోర్టు, స్పోర్ట్స్ సిటీ, స్మార్ట్ ఇండస్ట్రీస్ వంటి ప్రాజెక్టులు రావాలని సీఎం చంద్రబాబు పేర్కొన్నారు. అందుకే రెండో దశలో భూ సమీకరణ తప్పదని ఆయన స్పష్టం చేశారు.
అయితే ఈ భారీ ప్రణాళికకు అవసరమైన లక్షల కోట్ల వ్యయం, ఇప్పటికే ఉన్న అప్పులు, మరియు అమలు సాధ్యతపై ఇంకా అనేక ప్రశ్నలు రాజకీయ, ఆర్థిక వర్గాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
