వెలిగొండ ఎవరి హయాంలో పరుగులు పెట్టింది? వైఎస్సార్ పునాది.. జగన్ వేగం.. బాబు హయాంలో నత్తనడక, కాంట్రాక్టులపై కాగ్‌ ప్రశ్నలు!
పరిచయం
వెలిగొండ ప్రాజెక్టుపై క్రెడిట్ కొట్టేసేందుకు రాజకీయ ప్రయత్నాలు ఎన్ని జరిగినా.. కొండలను చీల్చిన సొరంగాలు, ఖర్చయిన వేల కోట్ల రూపాయలు, కేంద్ర ప్రభుత్వ పత్రాలు, కాగ్‌ అభ్యంతరాలు, అధికారిక జీవోలు మాత్రం అసలు చరిత్రను దాచలేవు.
1996లో హడావుడిగా శంకుస్థాపన చేసిన తర్వాత 2004 వరకు ప్రాజెక్టు కోసం ఖర్చయింది కేవలం రూ.10 లక్షలు. అదే వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత వెలిగొండను జలయజ్ఞంలో భాగంగా తీసుకుని ప్రాజెక్టు రూపురేఖలనే మార్చారు. భారీ నిధులు కేటాయించి సొరంగాలు, నల్లమలసాగర్, ఫీడర్‌ ఛానళ్లు, కాలువల పనులకు అసలు పునాది వేశారు.
మరో కీలక ఆధారం.. 2005 డిసెంబర్‌ 28న వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు Site Clearance మంజూరైనట్లు 2006 ఫిబ్రవరి 20న కేంద్ర ప్రభుత్వం లోక్‌సభలో వెల్లడించింది.
ఆ తర్వాత 2014–19లో చంద్రబాబు ప్రభుత్వం **రూ.1,414 కోట్లకు పైగా ఖర్చు చేసినా సొరంగాల తవ్వకం కేవలం 6.686 కి.మీ.**కే పరిమితమైంది. అదే వైఎస్సార్, వైఎస్ జగన్ ప్రభుత్వాల హయాంలో 30.901 కి.మీ. మేర సొరంగాల తవ్వకం జరిగిందని క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్నారు.
అందుకే ఇప్పుడు ప్రశ్న ఒక్కటే..
వెలిగొండకు క్రెడిట్ ఎవరిది? శంకుస్థాపన చేసిన వారిదా.. లేక కొండలను చీల్చి ప్రాజెక్టును ముందుకు తీసుకెళ్లిన వారిదా?
వెలిగొండ క్రెడిట్ చోరీ
1991–93లో డీపీఆర్‌.. 1996లో బాబు శంకుస్థాపన.. 2004 వరకు మాత్రం రూ.10 లక్షలే!
వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన సమగ్ర ప్రాజెక్టు నివేదికను 1991–93లో రూపొందించారు.
శ్రీశైలం ప్రాజెక్టుకు వరద వచ్చే 45 రోజుల్లో రోజుకు 85 క్యూమెక్కులు, అంటే సుమారు 3,001 క్యూసెక్కుల నీటిని తరలించే సామర్థ్యంతో 7 మీటర్ల వ్యాసం, 18.80 కిలోమీటర్ల పొడవైన సొరంగం నిర్మించి.. వెలిగొండ కొండల్లో నిర్మించే నల్లమలసాగర్‌కు నీటిని తరలించాలన్నది ప్రాథమిక ప్రణాళిక.
ప్రకాశం జిల్లాలోని కరువు ప్రాంతాలకు సాగు, తాగునీరు అందించాలన్నదే లక్ష్యం.
కానీ 1995లో ఎన్టీఆర్‌కు వెన్నుపోటు పొడిచి అధికారాన్ని చేజిక్కించుకున్న చంద్రబాబు.. 1996 లోక్‌సభ ఎన్నికల రూపంలో ఎదురైన రాజకీయ గండాన్ని గట్టెక్కేందుకు 1996 మార్చి 5న గొట్టిపడియ వద్ద వెలిగొండకు హడావుడిగా శంకుస్థాపన చేశారని క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్నారు.
ఆ తర్వాత?
1996 నుంచి 2004 వరకు ప్రాజెక్టు కోసం ఖర్చు చేసింది కేవలం రూ.10 లక్షలు!
అదీ నిర్మాణ పనులకు కాదు.. శంకుస్థాపన సభ ఏర్పాట్లు, ఖర్చులకే.
అంటే..
శంకుస్థాపనకు హడావుడి.. నిర్మాణానికి మాత్రం ఎనిమిదేళ్ల నిశ్శబ్దం!
వైఎస్సార్ వచ్చాక వెలిగొండకు అసలు జలయజ్ఞం
2004లో వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన తర్వాత వెలిగొండ ప్రాజెక్టు దశ, దిశ రెండూ మారాయి.
తెలుగు నేలను సుభిక్షం చేయడానికి నదీ జలాలను మళ్లించాలనే లక్ష్యంతో చేపట్టిన జలయజ్ఞంలో వెలిగొండకు కీలక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
పాత డీపీఆర్‌ను సమూలంగా మార్చారు.
కృష్ణా నదిలో వరద రోజులు క్రమంగా తగ్గుతున్న నేపథ్యంలో.. శ్రీశైలానికి వరద వచ్చే 45 రోజుల్లోనే రోజుకు 11,584 క్యూసెక్కుల చొప్పున 43.50 టీఎంసీల నీటిని తరలించేలా కొత్త ప్రణాళిక రూపొందించారు.
ఇందుకోసం జంట సొరంగాలు చేపట్టారు.
- మొదటి సొరంగం – 85 క్యూమెక్కుల సామర్థ్యం
- రెండో సొరంగం – 243 క్యూమెక్కుల సామర్థ్యం
- నల్లమలసాగర్ – 53.85 టీఎంసీల నిల్వ సామర్థ్యం
ఈ మార్పుతో వెలిగొండను ఒక పెద్ద నీటిపారుదల ప్రాజెక్టుగా తీర్చిదిద్దే బాట పడింది.
Site Clearance కూడా వైఎస్సార్ హయాంలోనే.. కేంద్రం లోక్‌సభలో చెప్పిన వాస్తవం!
వెలిగొండ చరిత్రలో Site Clearance కీలకమైన మైలురాయి.
మీరు అందించిన కేంద్ర ప్రభుత్వ పత్రం ప్రకారం 2005 డిసెంబర్‌ 28న వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు Site Clearance మంజూరైంది.
ఈ విషయాన్ని 2006 ఫిబ్రవరి 20న లోక్‌సభలో కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ శాఖ మంత్రి సమాధానంగా వెల్లడించారు.
అంటే వైఎస్సార్ హయాంలో ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి సంబంధించిన కీలక ప్రక్రియలు ముందుకు సాగుతున్నాయనడానికి ఇది ఒక అధికారిక ఆధారం.
కాబట్టి వెలిగొండ చరిత్రను కేవలం “ఎవరు శంకుస్థాపన చేశారు?” అనే రాజకీయ నినాదంతో కొలవడం కుదరదు.
Site Clearance ఎవరి హయాంలో వచ్చింది?
డీపీఆర్‌ ఎవరు మార్చారు?
భారీ నిధులు ఎవరు కేటాయించారు?
సొరంగాలు ఎవరు తవ్వించారు?
ఇవే అసలు ప్రశ్నలు.
రూ.3,581.58 కోట్లు.. వైఎస్సార్ హయాంలో వెలిగొండకు భారీ పునాది
జలయజ్ఞంలో భాగంగా వైఎస్సార్ ప్రభుత్వం వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు రూ.3,581.58 కోట్లు ఖర్చు చేసింది.
నల్లమలసాగర్‌తో పాటు సొరంగాల్లో సింహభాగం పనులు పూర్తి చేయించింది.
సొరంగాలను నల్లమలసాగర్‌కు అనుసంధానం చేసేందుకు 21.8 కిలోమీటర్ల పొడవున ఫీడర్‌ ఛానల్‌ పనులు చేపట్టారు.
అదే సమయంలో:
- తీగలేరు కెనాల్‌
- తూర్పు ప్రధాన కాలువ
- పశ్చిమ ప్రధాన కాలువ
- గొట్టిపడియ కెనాల్‌
వంటి కీలక పనులకు శ్రీకారం చుట్టారు.
వెలిగొండను కాగితాల నుంచి కొండల్లోకి తీసుకెళ్లిన దశ ఇదే.
ఇంజినీరింగ్‌ అద్భుతం.. నల్లమలసాగర్
వెలిగొండ శ్రేణుల్లో సుంకేశుల, కాకర్ల, గొట్టిపడియ ప్రాంతాల వద్ద కొండల మధ్య ఉన్న ఖాళీ ప్రదేశాలను కలుపుతూ మూడు డ్యామ్‌లు నిర్మించారు.
దీంతో నల్లమల పర్వత శ్రేణులు, వెలిగొండ కొండల మధ్య 62.40 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో 53.85 టీఎంసీల నిల్వ సామర్థ్యంతో నల్లమలసాగర్ సహజసిద్ధంగా రూపుదిద్దుకుంది.
సాగునీరు, తాగునీటి అవసరాలను తీర్చే ఈ భారీ జలాశయం వెలిగొండ ప్రాజెక్టులో అత్యంత కీలక భాగం.
వెలిగొండ స్వప్నానికి రూపం ఇచ్చిన కీలక దశల్లో వైఎస్సార్ హయాం ఒకటి.
2014–19లో రూ.1,414 కోట్లు.. సొరంగాల్లో మాత్రం 6.686 కి.మీ.!
విభజన తర్వాత 2014లో మళ్లీ అధికారంలోకి వచ్చిన చంద్రబాబు ప్రభుత్వం వెలిగొండను పూర్తి చేస్తామని పదేపదే ప్రకటించింది.
2017లో పూర్తి చేస్తామన్నారు.
తర్వాత 2018..
మళ్లీ 2019..
గడువులు మారాయి.. హామీలు మారాయి.. కానీ పనుల వేగం మాత్రం మారలేదనే విమర్శలు వచ్చాయి.
క్లిప్పింగ్స్‌ ప్రకారం 2014–19 మధ్య రూ.1,414 కోట్లు ఖర్చు చేసినా సొరంగాల తవ్వకం కేవలం 6.686 కిలోమీటర్లకే పరిమితమైంది.
ఇదే సమయంలో వైఎస్సార్, జగన్ ప్రభుత్వాల హయాంలో 30.901 కిలోమీటర్ల సొరంగాల తవ్వకం జరిగిందని పేర్కొన్నారు.
అంటే ప్రశ్నకు సమాధానం సొరంగాల్లోనే ఉంది.
బాబు హయాంలో 6.686 కి.మీ.
వైఎస్సార్–జగన్ హయాంలో 30.901 కి.మీ.
ధరల సర్దుబాటు పేరుతో రూ.630 కోట్ల వ్యవహారం.. కాగ్‌ అభ్యంతరాలు
చంద్రబాబు హయాంలో వెలిగొండను తమకు అనుకూలమైన కాంట్రాక్టుల కోసం ప్రయోగశాలగా మార్చుకున్నారనే విమర్శలను క్లిప్పింగ్స్‌ ప్రస్తావిస్తున్నాయి.
జీవో 22 ద్వారా ధరల సర్దుబాటు, జీవో 63 ద్వారా పనుల పరిమాణం ఆధారంగా బిల్లుల చెల్లింపు వంటి అంశాలను వర్తింపజేసి కాంట్రాక్టర్లకు రూ.630 కోట్ల మేర ప్రయోజనం కల్పించారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
ఈ వ్యవహారంలో కాగ్‌ అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినట్లు క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్నారు.
అంటే..
ప్రాజెక్టు పనులు పరుగెత్తకపోయినా.. కాంట్రాక్టు బిల్లుల విషయంలో మాత్రం వేగం కనిపించిందా?
అనే ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.
టీబీఎం మరమ్మతుల కోసం రూ.66 కోట్లు.. యంత్రాలు ఎందుకు పనికిరాలేదు?
2017 నాటికే వెలిగొండ పూర్తి చేస్తామని ప్రకటించిన చంద్రబాబు ప్రభుత్వం టన్నెల్‌ బోరింగ్‌ మెషీన్ల మరమ్మతుల కోసం కాంట్రాక్టర్లకు రూ.66 కోట్లు చెల్లించినట్లు క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్నారు.
కానీ మరమ్మతులు సక్రమంగా జరగకపోవడంతో టీబీఎంలు ఎందుకూ పనికిరాకుండా పోయాయని విమర్శలు వచ్చాయి.
అంటే యంత్రాలకు కోట్ల రూపాయలు.. ప్రాజెక్టుకు మాత్రం ఆలస్యం!
ఇదే వెలిగొండలో చంద్రబాబు పాలనపై రాజకీయ విమర్శలకు కారణమైంది.
కాంట్రాక్టర్‌ మార్పు.. అంచనా వ్యయం పెంపు.. అధిక ధరలపై ఆరోపణలు
రెండో సొరంగం పనులు చేస్తున్న కాంట్రాక్టర్‌ను తొలగించి.. మిగిలిన పనుల అంచనా వ్యయాన్ని పెంచి.. వాటిని అధిక ధరలకు మరో కాంట్రాక్టర్‌కు అప్పగించారనే ఆరోపణలు క్లిప్పింగ్స్‌లో ఉన్నాయి.
2017.. 2018.. 2019 అంటూ గడువులు ప్రకటించినా ప్రాజెక్టు పూర్తికాలేదు.
పనులు మాత్రం నెమ్మదిగా.. కాంట్రాక్టుల వ్యవహారాలు మాత్రం వేగంగా సాగాయనే విమర్శలు వచ్చాయి.
ఈ వ్యవహారాలపైనే కాగ్‌ నివేదిక కూడా అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసిందని క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్నారు.
జగన్ వచ్చాక రివర్స్‌ టెండరింగ్‌.. రూ.61.76 కోట్లు ఆదా
2019లో వైఎస్ జగన్ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత రెండో సొరంగం మిగిలిన పనులపై కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.
గత ప్రభుత్వం అప్పగించిన పనులను రద్దు చేసి రివర్స్‌ టెండరింగ్‌ నిర్వహించింది.
టీడీపీ ప్రభుత్వం అప్పగించిన ధర కంటే రూ.61.76 కోట్లు తక్కువకు పనులు పూర్తి చేసేందుకు ముందుకొచ్చిన సంస్థకు 7.698 కిలోమీటర్ల సొరంగం పనులు అప్పగించారు.
ఇది కేవలం టెండర్‌ మార్పు కాదు..
ప్రజాధనాన్ని ఎలా ఆదా చేయవచ్చో చూపించిన నిర్ణయంగా వైఎస్సార్‌సీపీ ప్రభుత్వం ప్రచారం చేసింది.
టీబీఎం పనిచేయకపోయినా.. జగన్ ప్రభుత్వం పనిని ఆపలేదు!
రెండో సొరంగంలోని టీబీఎంకు కాలం చెల్లడంతో రోజుకు ఒక మీటరు పని జరగడం కూడా కష్టమైంది.
అయినా ప్రభుత్వం వెనక్కి తగ్గలేదు.
2022లో మనుషులతోనే సొరంగం తవ్వించే ప్రత్యామ్నాయ విధానాన్ని చేపట్టింది.
మొదటి సొరంగం నుంచి రెండో సొరంగంలోకి 17.8, 16.555, 14.5, 13.5, 12.5 కిలోమీటర్ల ప్రాంతాల్లో మార్గాలు ఏర్పాటు చేసి మానవ శక్తితో తవ్వకాలు చేపట్టారు.
దీంతో 7.685 కిలోమీటర్ల సొరంగం తవ్వకం పనులను 2024 జనవరి 21 నాటికి పూర్తి చేశారు.
యంత్రం ఆగింది.. పని మాత్రం ఆగలేదు!
ఇదే జగన్ ప్రభుత్వ పనితీరుగా వైఎస్సార్‌సీపీ వర్గాలు ప్రచారం చేశాయి.
మొదటి సొరంగంలో 2.41 మీటర్ల నుంచి 4.12 మీటర్లకు వేగం
2014–19 మధ్య టీడీపీ హయాంలో మొదటి సొరంగం రోజుకు సగటున 2.41 మీటర్లు తవ్వినట్లు క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్నారు.
వైఎస్సార్‌సీపీ ప్రభుత్వ హయాంలో అదే సొరంగం రోజుకు సగటున 4.12 మీటర్లు తవ్వారు.
అంటే వేగం గణనీయంగా పెరిగింది.
రెండో సొరంగంలో అసలు తేడా.. 1.31 మీటర్ల నుంచి 7.25 మీటర్లకు!
రెండో సొరంగంలో తేడా మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
టీడీపీ హయాంలో – రోజుకు 1.31 మీటర్లు
వైఎస్సార్‌సీపీ హయాంలో – రోజుకు 7.25 మీటర్లు
ఇందులో టీబీఎం ద్వారా 1.45 మీటర్లు, మనుషుల ద్వారా 6.80 మీటర్లు తవ్వినట్లు క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్నారు.
అంటే:
1.31 మీటర్ల వేగం నుంచి 7.25 మీటర్ల వేగానికి!
ఇది రాజకీయ ప్రసంగం కాదు.
సొరంగం తవ్విన గణాంకం.
కరోనా రెండేళ్లు.. అయినా వెలిగొండ పనులకు బ్రేక్‌ లేదు
2019–24 మధ్య కరోనా మహమ్మారి తీవ్ర ప్రభావం చూపింది.
అయినా వైఎస్సార్‌సీపీ ప్రభుత్వం వెలిగొండ పనులను కొనసాగించింది.
మొదటి సొరంగంలో మిగిలిన 2.883 కిలోమీటర్ల పనులను 2019 నవంబర్‌లో ప్రారంభించి 2021 జనవరి 13 నాటికి పూర్తి చేశారు.
అదే 2021లో శ్రీశైలం రిజర్వాయర్‌ నుంచి మొదటి సొరంగం ద్వారా నల్లమలసాగర్‌కు నీటిని విడుదల చేసే హెడ్‌ రెగ్యులేటర్‌ పనులను పూర్తి చేశారు.
తీగలేరు నుంచి తూర్పు ప్రధాన కాలువ వరకు.. జగన్ హయాంలో అనుసంధాన పనులకు వేగం
2014–19 మధ్య టీడీపీ ప్రభుత్వం చేపట్టకుండా నిర్లక్ష్యం చేసినట్లు క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్న కీలక పనులను వైఎస్సార్‌సీపీ ప్రభుత్వం యుద్ధప్రాతిపదికన చేపట్టింది.
తీగలేరు కాలువను నల్లమలసాగర్‌కు అనుసంధానం చేసే సొరంగం, హెడ్‌ రెగ్యులేటర్‌, తూర్పు ప్రధాన కాలువను నల్లమలసాగర్‌కు అనుసంధానం చేసే సొరంగం పనులను పూర్తి చేశారు.
శ్రీశైలంలోకి కృష్ణా వరద జలాలు వచ్చిన వెంటనే సొరంగాల ద్వారా నల్లమలసాగర్‌కు నీటిని తరలించేలా మార్గం సిద్ధం చేశారు.
జగన్ హయాంలో R&Rకు రూ.1,411.56 కోట్లు.. ప్రభుత్వ GOతో వెలుగులోకి వచ్చిన మరో కీలక నిజం
వెలిగొండలో కేవలం సొరంగాల పనులే కాదు.. నిర్వాసితుల పునరావాసానికి సంబంధించిన కీలక చర్యలు కూడా జగన్ హయాంలోనే తీసుకున్నట్లు మీరు అందించిన G.O.Rt.No.324, తేదీ 24-06-2020 స్పష్టం చేస్తోంది.
ప్రభుత్వం రూ.1,411.56 కోట్లను మంజూరు చేసింది.
అందులో:
- రూ.1,301.56 కోట్లు – నగదు ప్రయోజనాలు, R&R అమలుకు
- రూ.110 కోట్లు – తీగలేరు, తూర్పు ప్రధాన కాలువల భూసేకరణకు
అని GOలో స్పష్టంగా ఉంది.
వెలిగొండ మొదటి సొరంగం పూర్తి చేయడాన్ని ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యంగా తీసుకున్నట్లు, రిజర్వాయర్‌లో నీరు నిల్వ చేసే ముందు ముంపు గ్రామాల నిర్వాసితులను పునరావాసం కల్పించి తరలించాల్సిన అవసరం ఉందని కూడా GO పేర్కొంది.
7,555 నిర్వాసిత కుటుంబాలు.. 2,938 కుటుంబాలకు రూ.12.50 లక్షల OTS
ఈ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులో మొత్తం 7,555 Project Displaced Families (PDFs) వివరాలు ఉన్నాయి.
వాటిలో **2,938 కుటుంబాలు One Time Settlement (OTS)**కు అంగీకరించాయి.
OTS కింద ఒక్కో కుటుంబానికి రూ.12.50 లక్షలు చెల్లించే విధానాన్ని ప్రభుత్వం ఆమోదించింది.
మిగిలిన 4,617 కుటుంబాలకు 2013 భూసేకరణ, పునరావాస చట్టం ప్రకారం సాధారణ R&R పరిహారం అందించాలని నిర్ణయించింది.
OTS ద్వారా పునరావాస కాలనీలు, ఇళ్లు, మౌలిక వసతుల నిర్మాణానికి పట్టే సమయం, ఖర్చు తగ్గుతుందని.. నిర్వాసితులు ముంపు ప్రాంతం వెలుపల తమకు నచ్చిన చోట స్థిరపడే అవకాశం ఉంటుందని GOలో పేర్కొన్నారు.
అంటే వెలిగొండలో ప్రాజెక్టు నిర్మాణం మాత్రమే కాదు.. నిర్వాసితుల పునరావాసానికి కూడా భారీ ఆర్థిక నిర్ణయం తీసుకున్న దశ ఇది.
వెలిగొండ క్రెడిట్ చోరీ
R&Rలోనూ టైమ్‌బౌండ్‌ చర్యలు.. నీరు నిల్వ చేసే ముందే పునరావాసం
రిజర్వాయర్‌లో నీరు చేరే అవకాశం ఉన్నందున ముంపు గ్రామాల నిర్వాసితులను వీలైనంత త్వరగా తరలించాల్సిన అవసరాన్ని ప్రభుత్వం GOలో స్పష్టం చేసింది.
ఇళ్ల స్థలాలు, ఇళ్లు, మౌలిక వసతులు నిర్మించడంతో పాటు 2013 చట్టం ప్రకారం నగదు ప్రయోజనాలు, పరిహారం అందించాల్సిన అవసరం ఉందని పేర్కొంది.
OTSను అంగీకరించని కుటుంబాలకు సాధారణ R&R పరిహారం ఇవ్వాలని కూడా స్పష్టంగా ఆదేశించింది.
అంటే వెలిగొండను పూర్తి చేయడం అంటే కేవలం సొరంగం తవ్వడం కాదు.. ఆ ప్రాజెక్టు వల్ల ప్రభావితమయ్యే కుటుంబాలను పునరావాసం కల్పించడం కూడా.
వెలిగొండ క్రెడిట్ చోరీ
2024లో గట్లకు గండ్లు.. రూ.456 కోట్ల లైనింగ్‌, రిటైనింగ్‌ వాల్‌ పనులు
2014–19 మధ్య ఫీడర్‌ కెనాల్‌లో 5.2 కిలోమీటర్ల మేర గట్ల పనులు అత్యంత నాసిరకంగా చేశారనే ఆరోపణలను క్లిప్పింగ్స్‌ ప్రస్తావిస్తున్నాయి.
2024లో కురిసిన వర్షాలకు గట్లకు గండ్లు పడటంతో లైనింగ్‌, రిటైనింగ్‌ వాల్‌ పనులు చేపట్టాల్సి వచ్చింది.
వాటి కోసం రూ.456 కోట్ల పనులు అప్పగించారనే అంశాన్ని క్లిప్పింగ్స్‌ ప్రస్తావించాయి.
అంటే..
ఒకసారి నాణ్యంగా నిర్మించి ఉంటే మళ్లీ వందల కోట్ల పనులు ఎందుకు?
అనే ప్రశ్న ఇక్కడ కూడా నిలుస్తోంది.
వెలిగొండ క్రెడిట్ చోరీ
రూ.1,046 కోట్లు ఖర్చు.. కరువు ప్రాంతాలకు నీటి బాట
2019–24 మధ్య కరోనా, ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నప్పటికీ వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు రూ.1,046 కోట్లు ఖర్చు చేసినట్లు క్లిప్పింగ్స్‌లో పేర్కొన్నారు.
ప్రాజెక్టును పూర్తి చేయడం ద్వారా ప్రకాశం, నెల్లూరు, వైఎస్సార్ కడప జిల్లాల్లోని దుర్భిక్ష ప్రాంతాల్లో 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీటి సరఫరాకు మార్గం సుగమమవుతుందని వివరించారు.
మూడు జిల్లాల్లోని 30 మండలాల్లో 15.25 లక్షల మంది తాగునీటి సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం లభించేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు.
దొనకొండ, పామూరు అభివృద్ధికి కూడా వెలిగొండ నీరే ఆధారం
వెలిగొండను కేవలం సాగునీటి ప్రాజెక్టుగా కాకుండా పారిశ్రామికాభివృద్ధికి ఉపయోగించేలా కూడా ప్రణాళిక రూపొందించారు.
దొనకొండ మెగా ఇండస్ట్రియల్‌ హబ్‌కు 2.58 టీఎంసీలు,
పామూరు నిమ్జ్‌కు 1.27 టీఎంసీలు
కేటాయించేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు.
దీంతో దొనకొండ, పామూరు ప్రాంతాల్లో పారిశ్రామికాభివృద్ధికి ఊతమిస్తూ యువతకు భారీగా ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించాలన్న లక్ష్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లారు.
వెలిగొండ క్రెడిట్ చోరీ
ఒక్కసారి మొత్తం లెక్క చూస్తే.. క్రెడిట్ ఎవరిదో సొరంగాలే చెబుతున్నాయి!
చంద్రబాబు హయాం
- 1996లో శంకుస్థాపన
- 1996–2004 మధ్య కేవలం రూ.10 లక్షల వ్యయం
- 2014–19లో రూ.1,414 కోట్లకు పైగా ఖర్చు
- సొరంగాల తవ్వకం 6.686 కి.మీ.
- మొదటి సొరంగం వేగం 2.41 మీటర్లు/రోజు
- రెండో సొరంగం వేగం 1.31 మీటర్లు/రోజు
- కాంట్రాక్టులు, ధరల సర్దుబాటు, టీబీఎం మరమ్మతులపై తీవ్ర ఆరోపణలు
- కాగ్‌ అభ్యంతరాలు
వైఎస్సార్ హయాం
- 2004లో జలయజ్ఞంలో వెలిగొండకు కీలక ప్రాధాన్యం
- 2005 డిసెంబర్‌ 28న Site Clearance
- రూ.3,581.58 కోట్ల వ్యయం
- నల్లమలసాగర్ నిర్మాణానికి భారీ పనులు
- సొరంగాలు, ఫీడర్‌ ఛానల్‌, కాలువలకు పునాది
- ప్రాజెక్టు రూపురేఖల్లో కీలక మార్పులు
వైఎస్ జగన్ హయాం
- మిగిలిన మొదటి సొరంగం 2.883 కి.మీ. పూర్తి
- 2021లో హెడ్‌ రెగ్యులేటర్‌ పనులు పూర్తి
- రివర్స్‌ టెండరింగ్‌ ద్వారా రూ.61.76 కోట్లు తక్కువ
- రెండో సొరంగంలో 7.685 కి.మీ. తవ్వకం పూర్తి
- రోజుకు 7.25 మీటర్ల వరకు తవ్వకం
- కరోనా సమయంలోనూ పనుల కొనసాగింపు
- కీలక అనుసంధాన పనులు
- రూ.1,046 కోట్ల వ్యయం
- 2020లో రూ.1,411.56 కోట్ల R&R sanction
వెలిగొండపై క్రెడిట్ చోరీ చేయొచ్చు.. కానీ చరిత్రను మాత్రం తవ్వి మార్చలేరు!
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు చరిత్రను పరిశీలిస్తే శంకుస్థాపనకు, నిర్మాణానికి ఉన్న తేడా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
1996లో శంకుస్థాపన జరిగింది. కానీ 2004 వరకు ప్రాజెక్టుకు ఖర్చయింది కేవలం రూ.10 లక్షలు.
2004లో వైఎస్సార్ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత వెలిగొండను జలయజ్ఞంలో భాగంగా తీసుకుని డీపీఆర్‌ను మార్చారు. రూ.3,581.58 కోట్లను ఖర్చు చేసి నల్లమలసాగర్, సొరంగాలు, ఫీడర్‌ ఛానళ్లు, కాలువల పనులకు భారీ పునాది వేశారు.
2005 డిసెంబర్‌ 28న Site Clearance మంజూరైనట్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం లోక్‌సభలో వెల్లడించింది.
2014–19లో చంద్రబాబు ప్రభుత్వం **రూ.1,414 కోట్లకు పైగా ఖర్చు చేసినా సొరంగాల తవ్వకం 6.686 కి.మీ.**కే పరిమితమైంది.
అదే జగన్ హయాంలో టీబీఎం పనిచేయకపోయినా ప్రత్యామ్నాయ పద్ధతిలో మనుషులతో సొరంగాలు తవ్వించారు. రివర్స్‌ టెండరింగ్‌ ద్వారా రూ.61.76 కోట్ల తగ్గింపుతో పనులు చేపట్టారు. కరోనా ప్రతికూల పరిస్థితుల్లోనూ పనులు కొనసాగించారు.
ఇక నిర్వాసితుల విషయంలో 2020 జూన్‌ 24న జారీ చేసిన G.O.Rt.No.324 ద్వారా రూ.1,411.56 కోట్లను R&R, నగదు ప్రయోజనాలు, తీగలేరు–తూర్పు ప్రధాన కాలువల భూసేకరణకు ప్రభుత్వం మంజూరు చేసింది. మొత్తం 7,555 కుటుంబాల్లో 2,938 కుటుంబాలకు రూ.12.50 లక్షల OTS, మిగిలిన 4,617 కుటుంబాలకు సాధారణ R&R పరిహారం ఇవ్వాలని నిర్ణయించింది.
కాబట్టి వెలిగొండ చరిత్రను ఒక ఫొటోతో, ఒక శంకుస్థాపనతో, ఒక రాజకీయ ప్రకటనతో మార్చలేరు.
వైఎస్సార్ పునాది వేశారు.. జగన్ సొరంగాలను పరుగులు పెట్టించారు.
లెక్కలు చెబుతున్నాయి.. సొరంగాలు సాక్ష్యాలుగా నిలుస్తున్నాయి.
క్రెడిట్ కోసం రాజకీయ కథలు చెప్పొచ్చు.. కానీ తవ్విన 30.901 కిలోమీటర్ల చరిత్రను మాత్రం చెరిపేయలేరు!
వెలిగొండ క్రెడిట్ చోరీ
