రాయలసీమ నీటి హక్కుల చరిత్రలో 2016 మే 31 ఒక మైలురాయి. ఆ రోజు సుమారు 25 వేల మంది రైతులు రాజకీయ అండ లేకుండానే ప్రభుత్వాల నిర్లక్ష్యానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజా శంకుస్థాపన నిర్వహించి సిద్ధేశ్వరం అలుగు ప్రాజెక్టుపై రాష్ట్ర దృష్టిని ఆకర్షించారు. దశాబ్దం గడిచినా ఈ ప్రాజెక్టు ఇంకా అమలుకు నోచుకోకపోవడం రాయలసీమ ప్రజల్లో ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
సిద్ధేశ్వరం అలుగు
సిద్ధేశ్వరం అలుగు ఉద్యమం – 10 ఏళ్ల స్మరణ
2016 మే 31న జరిగిన సిద్ధేశ్వరం అలుగు ఉద్యమం రాయలసీమ నీటి సమస్య తీవ్రతను దేశానికి చాటిచెప్పింది. వేలాది మంది రైతులు తమ ప్రాంత భవిష్యత్తు కోసం రోడ్లపైకి వచ్చి ప్రజా శంకుస్థాపన నిర్వహించారు.
ఈ ఉద్యమం వెనుక ప్రధాన లక్ష్యం రాయలసీమకు దీర్ఘకాలిక నీటి భద్రత కల్పించడం. రాజకీయ ప్రయోజనాల కంటే ప్రజా అవసరాలే ప్రధానమని ఈ ఉద్యమం నిరూపించింది.
శతాబ్దకాలపు స్వప్నం అయిన సిద్ధేశ్వరం అలుగు
సిద్ధేశ్వరం అలుగు ప్రాజెక్టు కొత్త ఆలోచన కాదు.
- 1911లో బ్రిటిష్ పాలనలోనే సర్వే పూర్తి
- 1958లో ప్లానింగ్ కమిషన్ ఆమోదం
- 250 టీఎంసీల సామర్థ్యంతో రూపకల్పన
- రాయలసీమ నీటి అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రతిపాదన
ఈ ప్రాజెక్టు అమలైతే రాయలసీమలో సాగునీరు, పారిశ్రామిక అభివృద్ధి, తాగునీటి భద్రతకు భారీ ఊతం లభిస్తుందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
అమలైతే కలిగే ప్రయోజనాలు
| ప్రయోజనం | వివరాలు |
|---|---|
| సాగునీరు | 18 లక్షల ఎకరాలకు నీటి సౌకర్యం |
| వ్యవసాయం | పంటల ఉత్పత్తి పెరుగుదల |
| పరిశ్రమలు | నీటి లభ్యతతో పారిశ్రామిక అభివృద్ధి |
| ఉపాధి | గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు |
| కరువు నివారణ | రాయలసీమకు దీర్ఘకాలిక నీటి భద్రత |
ప్రస్తుతం వినియోగం కాకుండా ఉన్న నీరు
అధికారికంగా లభ్యమవుతున్న 133.7 టీఎంసీల నీటిలో కూడా గణనీయమైన భాగం వినియోగం కావడం లేదు.
ప్రధాన కాలువల పరిస్థితి
| ప్రాజెక్టు | కేటాయింపు | వినియోగం |
|---|---|---|
| తుంగభద్ర HLC | 32.5 TMC | సుమారు 17 TMC |
| LLC | 29.5 TMC | సుమారు 11 TMC |
| కేసీ కెనాల్ | 39.9 TMC | సుమారు 15 TMC |
| SRBC | 19 TMC | సుమారు 7–8 TMC |
మొత్తం మీద సుమారు 65 టీఎంసీల నీరు పూర్తిస్థాయిలో వినియోగం కావడం లేదని ఉద్యమకారులు పేర్కొంటున్నారు.
నీటి నిర్వహణలో ప్రధాన సమస్యలు
రాయలసీమ నీటి కొరతకు పలు కారణాలు ఉన్నాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
- నీటి నిల్వ వ్యవస్థల లోపం
- శ్రీశైలం జలాశయం నీటి మట్టం నిర్వహణలో మార్పులు
- దిగువ ప్రాంతాలకు అధిక ప్రాధాన్యం
- నీటి నిల్వ సామర్థ్యం తక్కువగా ఉండటం
- సమగ్ర నీటి ప్రణాళికల కొరత
సిద్ధేశ్వరం అలుగు ఎందుకు కీలకం?
సిద్ధేశ్వరం అలుగు ప్రాజెక్టు అమలైతే:
- 50 టీఎంసీల నీటి నిల్వ సామర్థ్యం
- కృష్ణా నది ప్రవాహ నియంత్రణ
- ఎత్తిపోతల పథకాలకు స్థిర నీటి సరఫరా
- భవిష్యత్తు అవసరాలకు నీటి భద్రత
- రాయలసీమ నీటి సమస్యకు దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం
రాయలసీమ భవిష్యత్తు కోసం నిర్ణయం అవసరం
రాయలసీమ ఇప్పటికే అనేక నీటి అవకాశాలను కోల్పోయిందని ఉద్యమకారులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. మరింత ఆలస్యం జరిగితే భవిష్యత్తులో నీటి హక్కులు, అభివృద్ధి అవకాశాలు కూడా దూరమయ్యే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.
సిద్ధేశ్వరం అలుగు కేవలం ఒక ప్రాజెక్టు మాత్రమే కాదు. ఇది రాయలసీమ రైతుల ఆశలు, ప్రాంతీయ అభివృద్ధి ఆకాంక్షలు మరియు భవిష్యత్తు నీటి భద్రతకు ప్రతీకగా మారింది.
సిద్ధేశ్వరం అలుగు సాధనకు మరోసారి స్వరం వినిపించే సమయం వచ్చిందా?
2016లో 25 వేల మంది రైతులు ప్రారంభించిన సిద్ధేశ్వరం అలుగు ఉద్యమానికి నేటితో పదేళ్లు పూర్తయ్యాయి. అయినప్పటికీ ప్రాజెక్టు అమలు విషయంలో స్పష్టమైన పురోగతి కనిపించకపోవడం రాయలసీమ ప్రజల్లో నిరాశను కలిగిస్తోంది. నీటి భద్రత, వ్యవసాయ అభివృద్ధి, ప్రాంతీయ సమతుల్య అభివృద్ధి కోసం సిద్ధేశ్వరం అలుగు ప్రాజెక్టుపై ప్రభుత్వాలు త్వరితగతిన నిర్ణయం తీసుకోవాలని ప్రజలు కోరుతున్నారు.
