ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల నిర్వహణ వ్యవహారం మరోసారి హైకోర్టు ముందుకు వచ్చింది. ఒకవైపు ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR–‘సర్’) ప్రక్రియ కొనసాగుతుండగా.. మరోవైపు అదే సమయంలో స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు నిర్వహించడంపై వైఎస్సార్సీపీ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసింది. ‘సర్’ ప్రక్రియ పూర్తికాకుండానే ఎన్నికలు నిర్వహిస్తే.. ప్రస్తుతం జాబితాలో లేని లక్షలాది మంది తమ ఓటు హక్కును కోల్పోయే పరిస్థితి వస్తుందని ఆ పార్టీ న్యాయస్థానం దృష్టికి తీసుకెళ్లింది.
ఇదే అంశంపై విచారణ సందర్భంగా ‘‘సర్ ప్రక్రియ ముగియకుండా స్థానిక ఎన్నికలు ఎలా?’’ అంటూ హైకోర్టు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించింది. ‘సర్’ ముగిసే వరకు వేచి చూడకుండా ఎన్నికలు నిర్వహిస్తే.. ఆ ప్రక్రియ వల్ల ప్రయోజనం ఏముంటుందని కూడా న్యాయస్థానం ప్రశ్నించినట్లు కోర్టు విచారణలో వెల్లడైంది.
స్థానిక ఎన్నికలు
‘సర్’ పూర్తికాకుండానే ఎన్నికలా?
ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ ప్రక్రియ ఇంకా కొనసాగుతున్నప్పుడు స్థానిక ఎన్నికలు నిర్వహించడంపై వైఎస్సార్సీపీ హైకోర్టును ఆశ్రయించింది. ‘సర్’ ప్రక్రియ పూర్తయి.. తుది ఓటర్ల జాబితా ప్రచురితమైన తర్వాతే స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు నిర్వహించేలా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘాన్ని ఆదేశించాలని పిటిషన్‌లో కోరింది.
వైఎస్సార్సీపీ తరఫున సీనియర్‌ న్యాయవాది సుబ్రహ్మణ్య శ్రీరామ్‌ వాదనలు వినిపిస్తూ.. ప్రస్తుతం కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం చేపడుతున్న ‘సర్’ ప్రక్రియలో భాగంగా ప్రచురించిన ముసాయిదా ఓటర్ల జాబితాలో లక్షల సంఖ్యలో ఓటర్లు గల్లంతయ్యారని కోర్టుకు తెలిపారు.
అయితే వారిలో నిజంగా ఓటు హక్కు కోల్పోయిన వారు సంబంధిత అధికారుల వద్ద అప్పీల్‌ చేసుకుని తిరిగి ఓటు హక్కు పొందే అవకాశం ఉందని వివరించారు. దీంతో ‘సర్’ ప్రక్రియ పూర్తయ్యే నాటికి ఓటర్ల జాబితాలో భారీగా మార్పులు, చేర్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉందని కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.
తుది జాబితా రాకముందే ఎన్నికలు పెడితే.. ఓటు హక్కు పరిస్థితి ఏంటి?
వైఎస్సార్సీపీ వాదనలో ప్రధానంగా ఇదే అంశం కీలకంగా మారింది. ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న ఓటర్ల జాబితా ఆధారంగా ఎన్నికలు నిర్వహిస్తే.. ‘సర్’లో గల్లంతైన ఓటర్లలో చాలామంది తమ ఓటు హక్కును తిరిగి పొందే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, వారికి ఎన్నికల్లో ఓటు వేసే అవకాశం లేకుండా పోతుందని పిటిషనర్‌ తరఫు న్యాయవాది పేర్కొన్నారు.
అంటే ఒకవైపు ఓటర్ల జాబితా సవరణ జరుగుతుండగా.. మరోవైపు అదే పాత లేదా మార్పులకు లోనయ్యే జాబితా ఆధారంగా ఎన్నికలు నిర్వహించడం ఎంతవరకు సమంజసం అన్నదే ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్నగా మారింది.
ఓటర్ల జాబితాలో మార్పులు, చేర్పులు జరుగుతున్నాయి.. అభ్యంతరాలు, అప్పీళ్లకు అవకాశం ఉంది.. తుది జాబితా ఇంకా రాలేదు.. అలాంటప్పుడు ఎన్నికల ప్రక్రియను ఎలా ముందుకు తీసుకెళ్తారు? అనే వైఎస్సార్సీపీ ప్రశ్నకు హైకోర్టు విచారణలో ప్రాధాన్యం లభించింది.
స్థానిక ఎన్నికలు
‘వైఎస్సార్సీపీ ఆందోళన అర్థవంతమే’
ఈ వ్యవహారంలో వైఎస్సార్సీపీ వ్యక్తం చేస్తున్న ఆందోళన అర్థవంతమైనదేనని హైకోర్టు స్పష్టం చేసినట్లు విచారణ వివరాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ‘సర్’లో ఓటర్ల జాబితాలో భారీ మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉన్నప్పుడు స్థానిక ఎన్నికల నిర్వహణపై తలెత్తే సమస్యలను న్యాయస్థానం పరిశీలించింది.
‘సర్’ ప్రక్రియ ముగియకుండా స్థానిక ఎన్నికలు ఎలా నిర్వహిస్తారు? అన్న న్యాయస్థానం ప్రశ్న ప్రభుత్వ వైఖరిపై చర్చకు దారితీసింది.
‘సర్’ ప్రక్రియ పూర్తయి తుది ఓటర్ల జాబితా వెలువడిన తర్వాతే ఎన్నికలు నిర్వహిస్తే ఓటర్ల హక్కుల విషయంలో స్పష్టత ఉంటుందని వైఎస్సార్సీపీ వాదిస్తోంది.
స్థానిక ఎన్నికలు
తుది జాబితా అక్టోబర్‌ 8న.. మరి అంతకుముందే ఎన్నికల తొందర ఎందుకు?
ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న ‘సర్’ ప్రక్రియలో భాగంగా అక్టోబర్‌ 8 నాటికి తుది ఓటర్ల జాబితా ప్రచురించనున్నట్లు కోర్టుకు వివరించారు. ఆ తర్వాతే తుది జాబితా ఆధారంగా స్థానిక ఎన్నికలు నిర్వహించాల్సిందిగా వైఎస్సార్సీపీ న్యాయస్థానాన్ని కోరింది.
అదే సమయంలో పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు సంబంధించిన ఓటర్ల జాబితా సెప్టెంబర్‌ 8న ప్రచురించనున్నట్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తరఫున వాదనలు వినిపించినట్లు క్లిప్పింగ్‌లో ఉంది. గ్రామ పంచాయతీలకు సంబంధించిన ఓటర్ల జాబితా ప్రచురణ ప్రక్రియ ఇప్పటికే ఏప్రిల్‌ 15న పూర్తయిందని ప్రభుత్వ తరఫు వాదనలో పేర్కొన్నారు.
ఇక్కడే అసలు రాజకీయ ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. ‘సర్’ తుది జాబితా అక్టోబర్‌ 8న రానున్నప్పుడు.. అప్పటి వరకు వేచి చూసి, తాజాగా సవరించిన ఓటర్ల జాబితాతో ఎన్నికలు నిర్వహించడంలో ప్రభుత్వానికి వచ్చే ఇబ్బంది ఏమిటి? అన్నదే వైఎస్సార్సీపీ లేవనెత్తుతున్న ప్రధాన అభ్యంతరం.
స్థానిక ఎన్నికలు
ఎన్నికల సంఘం వాదన: ఇప్పుడు ఆపితే మళ్లీ మొదటి నుంచే!
మరోవైపు రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం తరఫున న్యాయవాది కనపర్తి అజయ్‌ వాదనలు వినిపిస్తూ.. వైఎస్సార్సీపీ అభ్యర్థనను అనుమతిస్తే స్థానిక ఎన్నికలు ఆలస్యమవుతాయని తెలిపారు.
ప్రస్తుతం ఎన్నికల ప్రక్రియ ముందుకు వెళ్లే దశలో ‘సర్’ పూర్తయ్యే వరకు ఎన్నికలను ఆపాలంటే ఎన్నికల ప్రక్రియను మొదటి నుంచి ప్రారంభించాల్సి ఉంటుందని, అందుకు ఐదారు నెలల సమయం పట్టే అవకాశం ఉందని వివరించారు.
ఒకే ఎన్నికల నోటిఫికేషన్‌ జారీ చేసినప్పటికీ, నామినేషన్ల ముగింపు తేదీ నాటికి ‘సర్’ ప్రక్రియ ద్వారా ఓటర్ల జాబితాలో జరిగే మార్పులు, చేర్పులను పరిగణనలోకి తీసుకుని అనుబంధ ఓటర్ల జాబితా విడుదల చేసే అవకాశం ఉందని కూడా ఎన్నికల సంఘం తరఫు వాదనలో పేర్కొన్నారు.
స్థానిక ఎన్నికలు
‘సర్’తో ఎన్నికల రికార్డులపై కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ఆధిపత్యం
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తరఫున అడ్వకేట్‌ జనరల్‌ వాదనలు వినిపిస్తూ.. ‘సర్’లో ఓటర్ల జాబితా సవరణ ప్రక్రియ కొనసాగుతోందని తెలిపారు. ఎన్నికల రికార్డులన్నీ ప్రస్తుతం కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం వద్ద ఉన్నాయని వివరించారు.
ఇప్పటికే స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల అంశంపై ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం విచారణ జరుపుతోందని, ఈ నేపథ్యంలో వైఎస్సార్సీపీ దాఖలు చేసిన వ్యాజ్యాన్ని కూడా అదే ధర్మాసనం ముందుకు పంపడం సముచితమని న్యాయస్థానం అభిప్రాయపడింది.
సీజే ధర్మాసనం ముందున్న వ్యాజ్యాలతో జత చేయండి
వైఎస్సార్సీపీ తరఫు న్యాయవాది కూడా ఈ వ్యాజ్యాన్ని ప్రధాన న్యాయమూర్తి ధర్మాసనం ముందున్న సంబంధిత వ్యాజ్యాలతో జత చేయాలని కోరారు. అయితే ఈ కేసు, సీజే ధర్మాసనం ముందున్న వ్యాజ్యాలకు సంబంధం లేదని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తరఫు వాదనలో పేర్కొన్నట్లు క్లిప్పింగ్‌లో ఉంది.
రెండు వైపుల వాదనలు విన్న న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ వడ్డి బోయిన సుజాత.. వైఎస్సార్సీపీ దాఖలు చేసిన వ్యాజ్యాన్ని సీజే ధర్మాసనం ముందున్న స్థానిక ఎన్నికల వ్యాజ్యాలతో జత చేయాలని రిజిస్ట్రీని ఆదేశించారు.
దీంతో స్థానిక ఎన్నికలు, ఓటర్ల జాబితా, ‘సర్’ ప్రక్రియకు సంబంధించిన అంశాలన్నీ ఒకే న్యాయపరమైన పరిశీలన పరిధిలోకి వచ్చే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
స్థానిక ఎన్నికలు
వైఎస్సార్సీపీ ప్రశ్నకు ఇప్పుడు సమాధానం చెప్పాల్సింది ప్రభుత్వమే!
స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు నిర్వహించడాన్ని వైఎస్సార్సీపీ వ్యతిరేకించడం లేదని.. ‘సర్’ ప్రక్రియ పూర్తయి, తుది ఓటర్ల జాబితా వచ్చిన తర్వాతే ఎన్నికలు నిర్వహించాలన్నదే తమ డిమాండ్ అని ఆ పార్టీ వాదిస్తోంది.
మరోవైపు ఎన్నికలు ఆపితే ప్రక్రియ ఆలస్యమవుతుందని రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం చెబుతోంది. కానీ అసలు సమస్యను మాత్రం వైఎస్సార్సీపీ ప్రశ్నిస్తోంది—ఓటు హక్కే కీలకమైనప్పుడు, ఓటర్ల జాబితా సవరణ పూర్తికాకముందే ఎన్నికలు ఎందుకు?
ఇదే ప్రశ్న ఇప్పుడు హైకోర్టు విచారణలోనూ ప్రతిధ్వనించింది.
స్థానిక ఎన్నికలు
‘సర్’ ముగియకుండానే ఎన్నికలెందుకు? హైకోర్టు ప్రశ్నతో ప్రభుత్వానికి గట్టి ఎదురుదెబ్బ!
స్థానిక ఎన్నికలు కేవలం అధికారాన్ని ఎవరు దక్కించుకుంటారన్న రాజకీయ పోటీ మాత్రమే కాదు.. ప్రతి అర్హుడైన పౌరుడి ఓటు హక్కు భద్రంగా ఉండాల్సిన ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ. అలాంటి ఎన్నికలకు ఉపయోగించే ఓటర్ల జాబితానే ఒకవైపు ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణలో ఉండగా, మరోవైపు ఎన్నికల నిర్వహణకు ప్రభుత్వం సిద్ధమవడంపై ప్రశ్నలు రావడం సహజమే.
‘సర్’లో గల్లంతైన ఓటర్లకు అప్పీల్‌ చేసుకునే అవకాశం ఉంది.. వారి పేర్లు తిరిగి చేరే అవకాశం ఉంది.. తుది జాబితా అక్టోబర్‌ 8న రానుంది.. అలాంటప్పుడు ‘‘సర్ ముగిసేవరకు వేచి చూడకుంటే.. ప్రయోజనం ఏముంది?’’ అన్న వైఎస్సార్సీపీ వాదన ఇప్పుడు న్యాయస్థానం ముందూ కీలక ప్రశ్నగా మారింది.
‘సర్’ కొనసాగుతుండగా స్థానిక ఎన్నికలు ఎలా? అన్న ప్రశ్నకు హైకోర్టు విచారణలో మరింత స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. ఇప్పటికే సీజే ధర్మాసనం ముందున్న సంబంధిత వ్యాజ్యాలతో ఈ కేసును జత చేయాలని ఆదేశాలు రావడంతో.. ఓటర్ల హక్కులా? ఎన్నికల తొందరా? చివరికి న్యాయస్థానం ఏ వైపు నిలుస్తుందన్నదే ఇప్పుడు ఉత్కంఠగా మారింది.
స్థానిక ఎన్నికలు
