ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్న రాజధాని నిర్ణయం
హైదరాబాద్ నుంచే మొత్తం తెలంగాణ ఆదాయం లో సుమారు 75% వస్తుందని చెప్పడం వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉన్న మాటే. అయితే ఈ అభివృద్ధి ఒక్కసారిగా లేదా ఒక వ్యక్తి వల్ల మాత్రమే జరిగినది కాదు. హైదరాబాద్కు 400 ఏళ్ల చరిత్ర ఉంది.
1995లో చంద్రబాబు నాయుడు సీఎం కాకముందే హైదరాబాద్లో 100కు పైగా కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు, ఫార్మా కంపెనీలు, సాఫ్ట్వేర్ కంపెనీలు ఇప్పటికే స్థాపించబడ్డాయి.
రాజధానికి భూములు కొనేస్తే వేల కోట్ల ఆదా అయ్యే పరిస్థితుల్లో, అమరావతి కోసం లక్షల కోట్ల ప్రణాళిక ఎందుకు అనే ప్రశ్న సహజంగా వస్తుంది.
Y2K ప్రభావం: హైదరాబాద్ IT ఎదుగుదలకు అసలు కారణం
2000 సంవత్సరానికి ముందు వచ్చిన Y2K బగ్ (Year 2000 సమస్య) ప్రపంచవ్యాప్తంగా IT రంగాన్ని ఒక్కసారిగా వేగంగా అభివృద్ధి చెందేలా చేసింది.
- అమెరికా తర్వాత ఇంగ్లీష్ ఎక్కువగా మాట్లాడే దేశంగా భారత్ ఉండటం
- తక్కువ జీతాలకు ఇంజనీర్లు అందుబాటులో ఉండటం
- సాఫ్ట్వేర్ సేవలపై భారీ డిమాండ్ రావడం
ఈ కారణాలతో భారత్లో IT రంగం విస్తరించింది.
అందులో భాగంగా:
- బెంగళూరు – 36%
- తమిళనాడు – 16%
- ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ – సుమారు 8% IT ప్రాజెక్టులు పొందింది
ఈ నేపథ్యంలో హైదరాబాద్ IT రంగంలో వేగంగా ఎదిగింది.
తరువాతి అభివృద్ధి: వివిధ ప్రభుత్వాల పాత్ర
హైదరాబాద్ అభివృద్ధి ఒకే ప్రభుత్వానికి చెందినది కాదు.
- YSR హయాంలో ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ విస్తరణ
- KCR హయాంలో గ్లోబల్ ఇన్వెస్ట్మెంట్స్, IT విస్తరణ
ఈ రెండు దశల్లో కూడా హైదరాబాద్ మరింత బలపడింది.
విశాఖపట్నం అవకాశం: తక్కువ ఖర్చుతో సాధ్యమైన రాజధాని?
హైదరాబాద్ లాంటి నేపథ్యం ఉన్న పెద్ద నగరం విశాఖపట్నం మాత్రమే.
2014లో విశాఖను రాజధానిగా ప్రకటించి ఉంటే:
- ఇప్పటికే ఉన్న పోర్ట్, ఇండస్ట్రీ, IT సామర్థ్యం ఉపయోగపడేది
- తక్కువ ఖర్చుతో వేగంగా అభివృద్ధి సాధ్యమయ్యేది
- ఈపాటికి హైదరాబాద్ లాంటి ఆదాయం వచ్చే స్థాయికి చేరుకునే అవకాశం ఉండేది
విశాఖలో భూములు కొనుగోలు చేసి రాజధాని ఏర్పాటు చేస్తే భారీగా ప్రజా ధనం ఆదా అయ్యేది.
జగన్ చెప్పినట్లు, విశాఖను పరిపాలనా రాజధానిగా చేస్తే 10 వేల కోట్లలోపు మంచి రాజధాని నిర్మాణం సాధ్యమే అన్న వాదనకు కూడా బలం ఉంది.
అమరావతి వాస్తవం: భారీ ప్రణాళిక – భారీ ఖర్చులు
అమరావతి విషయంలో:
- సుమారు 54 వేల ఎకరాల భూమి ఉన్నప్పటికీ
- ఇది మున్సిపాలిటీ స్థాయి నగరమని స్వయంగా చంద్రబాబు చెప్పిన సందర్భాలు ఉన్నాయి
అప్పుడు ప్రశ్న:
- ఎప్పుడు గుంటూరు–విజయవాడ మెట్రో నగరాలవుతాయి?
- ఎప్పుడు విశాఖ స్థాయికి చేరుకుంటాయి?
- ఎప్పుడు హైదరాబాద్ స్థాయికి ఎదుగుతాయి?
భూములు కొనుగోలు చేసే మార్గాన్ని వదిలి, భారీ భూసేకరణతో అమరావతి నిర్మాణం ఎందుకు అనే ప్రశ్న మరింత బలపడుతోంది.
భారీ ఖర్చులు: లెక్కలు ఏమంటున్నాయి?
ఇప్పటికే వచ్చిన అంచనాలు ప్రకారం:
- మొదటి రెండు దశలకే 2.30 లక్షల ఎకరాలు అవసరం అని చెప్పబడింది
- ఎకరానికి సగటున రూ.2 కోట్లు ఖర్చు అయితే
👉 మొత్తం ఖర్చు = సుమారు రూ.5 లక్షల కోట్లు
ఇది భారీ ఆర్థిక భారం.
అప్పులు: సెల్ఫ్ ఫైనాన్స్ సిటీ నిజమా?
అమరావతిని “సెల్ఫ్ ఫైనాన్స్ సిటీ” అని ప్రకటించినప్పటికీ:
- ఇప్పటికే సుమారు రూ.47 వేల కోట్లు అప్పు తీసుకున్నట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి
ఇక్కడ ప్రధాన ప్రశ్నలు:
- ఇంకా ఎంత అప్పు తీసుకుంటారు?
- ఆ అప్పులు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి?
- తిరిగి ఎలా చెల్లిస్తారు?
ముగింపు: విజన్ ఆ? లేక భారం?
విశాఖపట్నం వంటి సిద్ధంగా ఉన్న నగరాన్ని వదిలి, కొత్తగా అమరావతి నిర్మాణం వైపు వెళ్లడం సరైన నిర్ణయమా అనే ప్రశ్న మరింత బలపడుతోంది.
వేల కోట్ల ఆదా అయ్యే అవకాశాన్ని వదిలి, లక్షల కోట్ల ప్రాజెక్ట్ వైపు వెళ్లడం నిజంగా విజన్ ఆ? లేక ప్రజలపై భారం ఆ?
