వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ విషయంలో “మాదే ఘనత.. మేమే చేశాం” అంటూ రాజకీయ ప్రచారం చేసుకునే ప్రయత్నాలు ఎన్నో జరిగాయి. కానీ ప్రచారాలకు కాదు.. ప్రభుత్వ రికార్డులకు, నిర్మాణ పనుల లెక్కలకు విలువ ఇస్తే వెలిగొండ అసలు కథ మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ ప్రస్తావన 1991లోనే ప్రభుత్వ బడ్జెట్ పత్రాల్లోకి వచ్చినా.. ఆ తర్వాత ఎన్నో సంవత్సరాలు ప్రణాళికలు, ప్రకటనలు, శంకుస్థాపనలకే పరిమితమైంది. ప్రాజెక్ట్కు భారీ నిర్మాణ వేగాన్ని తీసుకొచ్చి, టన్నెల్ పనులను గణనీయంగా ముందుకు నడిపించిన ఘనత మాత్రం వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి హయాంలోనే కనిపిస్తుంది.
అందుకే వెలిగొండపై అసలు ప్రశ్న—
“శంకుస్థాపన ఎవరు చేశారు?” కాదు.. “కొండను ఎవరు తవ్వించారు?”
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
1991లోనే వెలిగొండ పేరు ఉంది.. కానీ పనుల వేగం ఎక్కడ?
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 1991–92 బడ్జెట్ ప్రసంగంలో కొత్త భారీ సాగునీటి పథకాలపై సమగ్ర దర్యాప్తు కోసం 4 అదనపు సర్కిళ్లు, 19 డివిజన్లు ఏర్పాటు చేసినట్లు పేర్కొంది.
ప్రకాశం జిల్లాలోని వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ కూడా ఆ జాబితాలో ఉంది.
అంటే వెలిగొండ ఆలోచనకు పాత చరిత్ర ఉందన్నది నిజం.
కానీ ఇక్కడే అసలు విషయం ఉంది.
బడ్జెట్లో ప్రాజెక్ట్ పేరు రావడం వేరు..
ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం ముందుకు సాగడం వేరు.
1991లో పేరు వచ్చింది కాబట్టి అదే మొత్తం ఘనత అని చెప్పుకోవడం సాధ్యం కాదు. ఎందుకంటే ప్రజలకు కావాల్సింది ప్రభుత్వ పత్రాల్లో పేరు కాదు.. ప్రాజెక్ట్ ద్వారా నీరు.
https://apfinance.gov.in/pbs-1991-middle.html?utm_source=chatgpt.com
1996లో శంకుస్థాపన.. రూ.950 కోట్ల అంచనా.. అయినా వెలిగొండకు వేగం రాలేదెందుకు?
1996లో వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్కు శంకుస్థాపన జరిగింది. అప్పట్లో ప్రాజెక్ట్ అంచనా వ్యయం సుమారు రూ.950 కోట్లుగా పేర్కొనబడింది.
శంకుస్థాపన జరిగింది.
ప్రకటనలు వచ్చాయి.
కానీ ఒక భారీ సాగునీటి ప్రాజెక్ట్కు అసలు పరీక్ష అక్కడి నుంచి మొదలవుతుంది.
టెండర్లు.. నిధులు.. పనులు.. టన్నెల్స్.. రిజర్వాయర్.. కాలువలు..
ఇవన్నీ నేల మీద కనిపించాలి.
అక్కడే వెలిగొండ విషయంలో వైఎస్సార్ హయాం ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది.
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
1996 జీఓ 69.. శ్రీశైలం నీటి లెక్కల్లో కీలక నిర్ణయాలు
1996 జూన్ 15న జారీ చేసిన G.O.Ms.No.69లో శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ నీటి వినియోగానికి సంబంధించిన ఆపరేషన్ రూల్స్ను ప్రభుత్వం నిర్దేశించింది.
శ్రీశైలం నీటిపై ఆధారపడే పలు అవసరాలకు ప్రాధాన్యతలు నిర్దేశిస్తూ—
- మద్రాస్ తాగునీరు
- హైదరాబాద్ తాగునీరు
- విద్యుత్ ఉత్పత్తి
- నాగార్జునసాగర్
- ప్రకాశం బ్యారేజ్
- శ్రీశైలం రైట్ బ్రాంచ్ కెనాల్
- తెలుగు గంగ
- శ్రీశైలం లెఫ్ట్ బ్రాంచ్ కెనాల్
వంటి అవసరాలను ఉత్తర్వుల్లో ప్రస్తావించారు.
అలాగే శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ +834 అడుగుల MDDL వద్దకు చేరే పరిస్థితుల్లో నీటి వినియోగంపై కూడా నిబంధనలు పేర్కొన్నారు.
దీంతో వెలిగొండ వంటి ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన నీటి లభ్యత, శ్రీశైలం నిర్వహణ, దిగువ ప్రాంతాల సాగునీటి అవసరాలు ఎంత కీలకమైన అంశాలో అర్థమవుతుంది.
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
1999లోనూ ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణం ఇంకా దశలవారీగానే!
1999–2000 బడ్జెట్ పత్రాల్లో వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్పై మరోసారి ప్రస్తావన వచ్చింది.
నల్లమలసాగర్ రిజర్వాయర్ నిర్మాణ పనులను ప్రారంభించనున్నట్లు అందులో పేర్కొన్నారు.
అంటే 1991లో దర్యాప్తు ప్రస్తావన..
1996లో శంకుస్థాపన, గ్రౌండింగ్ చర్యలు..
1999లో నిర్మాణ పనుల దిశగా అడుగులు..
ఇలా ప్రాజెక్ట్ ముందుకు కదులుతూ వచ్చింది.
కానీ వెలిగొండకు నిజమైన నిర్మాణ వేగం ఎప్పుడు వచ్చింది?
అదే వైఎస్సార్ హయాంను ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టే అంశం.
2001–02లోనూ వెలిగొండకు ప్రణాళికల్లో స్థానం
2001–02 బడ్జెట్ పత్రాల్లో కృష్ణా నదీ జలాలను వినియోగించుకునేందుకు ప్రణాళికలో ఉన్న ప్రాజెక్టుల జాబితాలో వెలిగొండ మరోసారి కనిపించింది.
హంద్రీ–నీవా, గాలేరు–నగరి, నెట్టంపాడు, కల్వకుర్తి, వెలిగొండ, భీమా వంటి ప్రాజెక్టులను దశలవారీగా చేపట్టే ప్రయత్నాలను ప్రభుత్వం ప్రస్తావించింది.
ఇదంతా ఒక విషయం చెబుతోంది.
వెలిగొండ ఒక్కరోజులో పుట్టిన ప్రాజెక్ట్ కాదు.
కానీ అదే సమయంలో—
ప్రాజెక్ట్ చరిత్రలో పేరు ఉండటం కంటే, నిర్మాణంలో ముద్ర వేయడం ముఖ్యం.
ఆ ముద్ర వేసిన హయాంగా వైఎస్సార్ కాలాన్ని చూడాల్సి ఉంటుంది.
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
ఇక అసలు లెక్క ఇదే.. టన్నెల్ పనుల్లో వైఎస్సార్ దూకుడు!
రాజకీయ ప్రచారాలకు చెక్ పెట్టాలంటే టన్నెల్ పనుల లెక్కలు చూడాలి.
మీరు అందించిన గణాంకాల ప్రకారం:
🥇 వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి హయాం — 20.33 కి.మీ
🥈 వైఎస్ జగన్మోహన్రెడ్డి హయాం — 10.56 కి.మీ
🥉 చంద్రబాబు హయాం — 6.68 కి.మీ
ఇదే అసలు తేడా!
చంద్రబాబు — 6.68 కి.మీ
అదే వైఎస్సార్ హయాంలో—
20.33 కి.మీ!
అంటే చంద్రబాబు హయాంలో జరిగిన పనులతో పోలిస్తే వైఎస్సార్ హయాంలో జరిగిన టన్నెల్ పనులు మూడు రెట్లకు పైగా ఉన్నాయి.
మాటల్లో ఎవరు ఎంత చెప్పుకున్నా..
కొండలోకి వెళ్లిన టన్నెల్ మీటర్లను మాత్రం మార్చలేరు!
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
వెలిగొండకు వేగం ఎవరు ఇచ్చారో ఈ లెక్కలే చెబుతున్నాయి!
ఒక ప్రాజెక్ట్కు శంకుస్థాపన చేయడం సులభం.
ప్రెస్మీట్ పెట్టడం సులభం.
బడ్జెట్లో పేరు రాయడం సులభం.
కానీ వందల మీటర్లు కాదు.. కిలోమీటర్ల కొద్దీ కొండను తొలిచి టన్నెల్ నిర్మించడం అంత సులభం కాదు.
అదే వైఎస్సార్ హయాంలో జరిగింది.
20.33 కిలోమీటర్ల టన్నెల్ పనులు జరిగాయనే గణాంకం.. వెలిగొండ నిర్మాణంలో ఆయన ప్రభుత్వం ఎంతటి వేగాన్ని తీసుకొచ్చిందో చూపిస్తోంది.
అందుకే వెలిగొండ విషయంలో—
“ఎవరు ముందుగా పేరు చెప్పారు?”
అనే ప్రశ్న కంటే,
“ఎవరు ఎక్కువ పని చేశారు?”
అనే ప్రశ్నే ప్రజలకు ముఖ్యం.
ఆ లెక్కల్లో వైఎస్సార్ ముందున్నారు.
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
శంకుస్థాపనతో ఘనత రాదు.. నిర్మాణంతోనే వస్తుంది!
వెలిగొండపై రాజకీయంగా ఘనత కోసం పోటీ పడేవారు ముందుగా ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి.
ప్రాజెక్ట్కు శంకుస్థాపన చేసినంత మాత్రాన అది పూర్తయినట్లు కాదు.
ప్రాజెక్ట్కు సంబంధించిన పాత రికార్డులు ఉండటం కూడా నిర్మాణ ఘనతకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.
ప్రజలు చూడాల్సింది—
ఎంత నిధులు?
ఎంత నిర్మాణం?
ఎన్ని కిలోమీటర్ల టన్నెల్?
ఎంత ముందుకు వెళ్లింది?
ఈ ప్రమాణంతో చూస్తే వైఎస్సార్ హయాం వెలిగొండ చరిత్రలో కీలకమైన మలుపు.
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
వైఎస్సార్ హయాంలో వెలిగొండ ఎందుకు ప్రత్యేకం?
వెలిగొండ లక్ష్యం కేవలం ఒక నిర్మాణం కాదు.
ప్రకాశం, నెల్లూరు, కడప తదితర కరువు ప్రాంతాలకు సాగునీటి భద్రత కల్పించడం, తాగునీటి సమస్యలకు పరిష్కారం చూపించడం, కృష్ణా జలాలను కరువు ప్రాంతాలకు మళ్లించడం వంటి విస్తృత లక్ష్యాలతో ఈ ప్రాజెక్ట్ ముందుకు వచ్చింది.
అలాంటి భారీ ప్రాజెక్ట్లో ప్రధాన సవాలు నల్లమల కొండల గుండా టన్నెల్ నిర్మాణం.
ఆ కఠినమైన పనినే వైఎస్సార్ ప్రభుత్వం భారీ స్థాయిలో ముందుకు తీసుకెళ్లింది.
అందుకే వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ గురించి మాట్లాడేటప్పుడు వైఎస్సార్ చేసిన నిర్మాణ పనులను పక్కనపెట్టి కేవలం శంకుస్థాపన చరిత్రను చెప్పడం అసంపూర్ణం.
ముగింపు: వెలిగొండ పేరు ఎవరిదైనా కావచ్చు.. కానీ నిర్మాణ వేగం మాత్రం వైఎస్సార్దే!
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ ప్రస్తావన 1991లోనే ప్రభుత్వ రికార్డుల్లోకి వచ్చింది. 1996లో శంకుస్థాపన జరిగింది. 1999, 2001–02 బడ్జెట్ పత్రాల్లోనూ ప్రాజెక్ట్ ప్రస్తావనలు కొనసాగాయి.
కాబట్టి వెలిగొండ చరిత్రకు పాత నేపథ్యం ఉందన్నది వాస్తవం.
కానీ చరిత్రను అక్కడితో ఆపేయడం కాదు.
నిర్మాణ పనుల లెక్కలు చూడాలి.
ఆ లెక్కల్లో—
వైఎస్సార్ — 20.33 కి.మీ
జగన్ — 10.56 కి.మీ
చంద్రబాబు — 6.68 కి.మీ
అని మీరు అందించిన గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.
అందుకే వెలిగొండపై ఎవరు ఎన్ని రాజకీయ కథలు చెప్పుకున్నా.. పనుల లెక్క మాత్రం ఒకటే కథ చెబుతోంది.
**వెలిగొండ ఆలోచనకు పాత చరిత్ర ఉండొచ్చు..
శంకుస్థాపన ఎవరో చేసి ఉండొచ్చు..
కానీ ప్రాజెక్ట్కు భారీ నిర్మాణ వేగం ఇచ్చి, టన్నెల్ పనుల్లో అత్యధిక పురోగతి సాధించిన ఘనత మాత్రం వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డిదే!**
వెలిగొండ అంటే మాటల ఘనత కాదు.. పనుల ఘనత.
ఆ పనుల లెక్కల్లో వైఎస్సార్ ముద్ర చెరిగిపోదు.
వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్
