స్థానిక ఎన్నికల వేళ రూ.11,359 కోట్ల పనుల హడావుడి.. హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్‌పై తీవ్ర చర్చ | 40 శాతం ప్రభుత్వం.. 60 శాతం కాంట్రాక్టర్‌.. పదేళ్లపాటు చెల్లింపుల బాధ్యత ఎవరిపై?
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పట్టణ మౌలిక వసతుల పేరుతో భారీ ప్రాజెక్టులకు ప్రభుత్వం శ్రీకారం చుట్టింది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 123 పట్టణ స్థానిక సంస్థల పరిధిలో రూ.7,469 కోట్లతో పాటు గ్రేటర్‌ విశాఖపట్నం పరిధిలో రూ.3,890 కోట్ల పనులు కలిపి మొత్తం రూ.11,359 కోట్ల విలువైన అభివృద్ధి పనులకు శంకుస్థాపన జరిగింది. రోడ్లు, డ్రైనేజీలు, పార్కులు, వీధి దీపాలు, సెంట్రల్‌ మీడియన్లు వంటి పనులు ఇందులో ఉన్నాయి.
అయితే ఈ భారీ ప్రకటన వెనుక అసలు చర్చ ‘హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ (HAM)’ ఆర్థిక నిర్మాణంపైనే మొదలైంది. ముఖ్యంగా స్థానిక సంస్థలు భవిష్యత్‌లో చేయాల్సిన చెల్లింపులు, వడ్డీ భారం, కాంట్రాక్టర్లకు తిరిగి చెల్లించే విధానం వంటి అంశాలపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. ప్రభుత్వ అధికారిక వివరణ ప్రకారం స్థానిక సంస్థలపై తక్షణ ఆర్థిక భారం పడకుండా ఈ విధానాన్ని రూపొందించారు.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
స్థానిక ఎన్నికల వేళ.. రూ.11,359 కోట్ల హడావుడి ఎందుకు?
పట్టణాల్లో అభివృద్ధి పనులు చేపట్టడం కొత్త విషయం కాదు. కానీ ఒకేసారి రూ.11,359 కోట్ల విలువైన పనులకు శంకుస్థాపన చేయడం ఇప్పుడు రాజకీయంగానూ చర్చనీయాంశంగా మారింది.
ప్రభుత్వం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం 26 జిల్లాల్లోని 106 నియోజకవర్గాల పరిధిలో ఉన్న 123 పట్టణ స్థానిక సంస్థల్లో పనులు చేపట్టనున్నారు. ఇందులో రూ.7,469 కోట్ల పనులు ఉండగా, గ్రేటర్‌ విశాఖపట్నం మున్సిపల్ కార్పొరేషన్‌ పరిధిలో మరో రూ.3,890 కోట్ల పనులు ఉన్నాయి.
అంటే ప్రకటన భారీది. కానీ ప్రశ్న కూడా అంతే పెద్దది:
ఈ పనులకు అయ్యే పూర్తి ఖర్చు ఎంత?
వడ్డీతో కలిపి చివరికి చెల్లించేది ఎంత?
ఆ భారాన్ని ఎవరు మోయాలి?
ఇదే ఇప్పుడు అసలు చర్చ.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
హ్యాం మోడల్.. 40 శాతం ప్రభుత్వం, 60 శాతం ప్రైవేట్‌
ప్రస్తుత పట్టణ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులో ప్రభుత్వం వివరించిన నిర్మాణం ప్రకారం 40 శాతం నిధులను ప్రభుత్వం సమకూర్చుతుంది. మిగిలిన 60 శాతాన్ని హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ కింద ఎంపికయ్యే కన్సెషనర్‌/కాంట్రాక్టర్‌ సమకూర్చాలి.
రూ.5,500 కోట్లను ప్రాజెక్టు మూలధన వ్యయంగా, మరో రూ.1,969.46 కోట్లను పదేళ్ల కాలానికి అంచనా వేసిన వడ్డీగా ప్రభుత్వం ఇప్పటికే లెక్కల్లో చూపించింది.
ప్రభుత్వం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం కాంట్రాక్టర్‌ సమకూర్చే 60 శాతం మొత్తాన్ని ప్రభుత్వం పదేళ్లలో 40 త్రైమాసిక యాన్యుటీ వాయిదాలుగా తిరిగి చెల్లించే విధానం ఉంది.
అంటే ఇక్కడ అసలు ప్రశ్న “ఇప్పుడు ఎంత ఖర్చు చేస్తున్నాం?” అనేది మాత్రమే కాదు.
“రాబోయే పదేళ్లలో వడ్డీతో కలిపి ఎంత చెల్లించబోతున్నాం?” అనేదే కీలకం.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
రూ.5,500 కోట్ల పనులు.. వడ్డీకే రూ.1,969 కోట్లు!
HAM ప్రాజెక్టుకు ప్రభుత్వం ఇచ్చిన పరిపాలనా అనుమతిలో రూ.5,500 కోట్లు మూలధన పనులకు, రూ.1,969.46 కోట్లు అంచనా వడ్డీకి కేటాయించారు. అంటే ప్రాజెక్టు ఆర్థిక నిర్మాణంలోనే దీర్ఘకాలిక వడ్డీ బాధ్యతను ప్రభుత్వం లెక్కలోకి తీసుకుంది.
ఈ లెక్కలే ఇప్పుడు విమర్శలకు కారణమవుతున్నాయి.
ఎందుకంటే రోడ్డు వేసిన రోజు ఫలితం కనిపిస్తుంది. పార్కు నిర్మించిన రోజు ఫలితం కనిపిస్తుంది. వీధి దీపాలు వెలిగిన రోజు ఫలితం కనిపిస్తుంది.
కానీ ఆ పనుల కోసం తీసుకున్న దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక బాధ్యత మాత్రం తర్వాతి సంవత్సరాల బడ్జెట్లలో కనిపిస్తుంది.
అందుకే మున్సిపాలిటీల ఆర్థిక సామర్థ్యం, భవిష్యత్‌ ఆదాయాలు, యాన్యుటీ చెల్లింపుల నిర్వహణ వంటి అంశాలు కీలకంగా మారుతున్నాయి.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
ఏం పనులు? ఎక్కడెక్కడ?
ప్రభుత్వం ప్రకటించిన భారీ ప్రాజెక్టులో పట్టణాలకు సంబంధించిన పలు మౌలిక వసతుల పనులు ఉన్నాయి.
ప్రధానంగా:
- 2,165 కి.మీ. రోడ్ల అభివృద్ధి
- 300 కి.మీ. మేర డ్రైనేజీ/సీవరేజ్‌ పనులు
- 502 పార్కుల అభివృద్ధి
- 391 కి.మీ. స్ట్రీట్‌ లైటింగ్‌
- 210 కి.మీ. సెంట్రల్‌ మీడియన్లు
- కుప్పం, పిఠాపురం, మంగళగిరిలో ప్రత్యేకంగా యూజీడీ పనులు
రోడ్లు, డ్రెయిన్లు, పార్కులు, వీధి దీపాలు, మీడియన్లకు భారీగా నిధులు కేటాయించారు.
అంటే ప్రజలకు కనిపించే అభివృద్ధి పనుల జాబితా పెద్దదే. కానీ అదే సమయంలో వాటి దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక బాధ్యతల జాబితా కూడా స్పష్టంగా ఉండాలి అన్నది ఇప్పుడు వినిపిస్తున్న ప్రధాన ప్రశ్న.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
‘హ్యాం’పై మొదటి నుంచే ఎందుకు చర్చ?
హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడల్ పూర్తిగా కొత్త ఆలోచన కాదు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గతంలోనూ పట్టణ పారిశుద్ధ్య మౌలిక వసతుల కోసం HAM విధానాన్ని ఉపయోగించిన ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. NITI Aayog వివరాల ప్రకారం AP, తెలంగాణల్లో ఫీకల్‌ స్లడ్జ్‌ ట్రీట్‌మెంట్‌ ప్లాంట్ల కోసం HAM ఆధారిత PPP విధానాన్ని ఉపయోగించారు.
అయితే ఇప్పుడు రోడ్లు, డ్రెయిన్లు, పార్కులు, లైటింగ్‌ వంటి విస్తృత పట్టణ మౌలిక వసతుల కోసం పెద్ద స్థాయిలో HAMను ఉపయోగించడం కొత్త దశగా మారింది.
ఇదే నేపథ్యంలో మోడల్ అమలు, టెండర్లలో ప్రైవేట్‌ సంస్థల స్పందన, నిధుల సమీకరణ, భవిష్యత్‌ చెల్లింపులపై చర్చకు ప్రాధాన్యం వచ్చింది.
ఇప్పటికే విజయవాడలో రూ.171 కోట్ల PPP/HAM రోడ్డు ప్రాజెక్టుకు ఎలాంటి బిడ్లు రాకపోవడంతో మరోసారి టెండర్లు పిలవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిందని టైమ్స్‌ ఆఫ్‌ ఇండియా నివేదించింది. విశాఖలోనూ ఇలాంటి ఆసక్తి లోపం నమోదైనట్లు అదే కథనం పేర్కొంది.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
“పట్టణాలపై భారం ఉండదు” అంటున్న ప్రభుత్వం.. మరి లెక్కలు?
ప్రభుత్వం మాత్రం HAM విధానం ద్వారా పట్టణ స్థానిక సంస్థలపై తక్షణ ఆర్థిక భారం పడకుండా పనులు చేపడుతున్నామని చెబుతోంది.
అయితే ప్రభుత్వం చెబుతున్న “భారం ఉండదు” అన్న మాటకు, భవిష్యత్‌లో చెల్లించాల్సిన యాన్యుటీలు, వడ్డీ, నిర్వహణ వ్యయాల పూర్తి వివరాలు జత కావాల్సిందే.
ఎందుకంటే ప్రభుత్వమే రూ.1,969.46 కోట్ల అంచనా వడ్డీని పదేళ్ల కాలానికి లెక్కల్లో చూపించింది.
అందుకే ప్రజల ముందుకు రావాల్సిన అసలు లెక్కలు ఇవే:
మొత్తం ప్రాజెక్టు వ్యయం ఎంత?
మూలధన వ్యయం ఎంత?
వడ్డీ ఎంత?
యాన్యుటీ మొత్తం ఎంత?
పదేళ్లలో ప్రభుత్వం చెల్లించేది ఎంత?
ఆ చెల్లింపులకు ఆదాయ వనరులు ఏమిటి?
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
కాంట్రాక్టర్‌ పెట్టే 60 శాతం.. తిరిగి చెల్లించేది ఎవరు?
HAMలో ప్రైవేట్‌ భాగస్వామి ముందుగా నిధులు సమకూర్చి ప్రాజెక్టును నిర్మిస్తాడు. ఆ మొత్తాన్ని యాన్యుటీ విధానంలో తిరిగి చెల్లించే నిర్మాణం ఉంటుంది. ప్రస్తుత AP పట్టణ ప్రాజెక్టులో ఇదే 40:60 నిర్మాణంగా వివరించబడింది.
అందుకే ఈ విధానంపై రాజకీయ విమర్శలు ప్రధానంగా “ప్రస్తుతం ఖర్చు కనిపించకుండా భవిష్యత్‌ చెల్లింపులను విస్తరించే మోడలా?” అన్న ప్రశ్న చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి.
ఇది కేవలం రాజకీయ ఆరోపణగా కాకుండా, ఒప్పందాల పూర్తి నిబంధనలు, యాన్యుటీ షెడ్యూల్‌, వడ్డీ రేటు, చెల్లింపు బాధ్యత, డిఫాల్ట్‌ పరిస్థితుల్లో బాధ్యత వంటి అంశాలను పరిశీలించిన తర్వాతే స్పష్టంగా తేలాల్సిన విషయం.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
ఇప్పటికే ఉన్న అనుభవాలు కూడా హెచ్చరిస్తున్నాయా?
HAMను విమర్శించే వర్గాలు గతంలో ఇతర మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టుల్లో నిధుల సమీకరణ సమస్యలు, ఫైనాన్షియల్‌ క్లోజర్‌ ఆలస్యం వంటి అంశాలను ప్రస్తావిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు 2018లో హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ కింద అప్పటివరకు అవార్డు చేసిన 115 హైవే ప్రాజెక్టుల్లో 64 ప్రాజెక్టులు ఫైనాన్షియల్‌ క్లోజర్‌ లేక ప్రారంభం కాలేదని Hindustan Times నివేదించింది. అయితే అది హైవే ప్రాజెక్టుల చారిత్రక డేటా; దాన్ని ప్రస్తుత AP మున్సిపల్ HAM ప్రాజెక్టుకు నేరుగా వర్తింపజేయడం సరైంది కాదు.
అందువల్ల “హ్యాం ఎక్కడైనా విఫలమైంది కాబట్టి ఇక్కడా విఫలమవుతుంది” అని తేల్చడం కంటే, APలోని ప్రస్తుత ఒప్పందాలు, టెండర్లు, ఫైనాన్సింగ్‌, చెల్లింపు నిబంధనలను పరిశీలించడం ముఖ్యం.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
అభివృద్ధి పేరుతో హడావుడి కాదు.. ఆర్థిక పారదర్శకత కావాలి
పట్టణాలకు రోడ్లు కావాలి. డ్రైనేజీలు కావాలి. పార్కులు కావాలి. వీధి దీపాలు కావాలి. మౌలిక వసతుల అభివృద్ధిపై ఎవరికీ అభ్యంతరం ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
కానీ రూ.11,359 కోట్ల ప్రాజెక్టు అని చెప్పినప్పుడు, ప్రజలకు కనిపించేది కేవలం రోడ్డు కాదు.. ఆ రోడ్డు కోసం రాబోయే పదేళ్లలో చెల్లించాల్సిన మొత్తం కూడా.
ప్రభుత్వం ఒకవైపు HAMను పట్టణాభివృద్ధికి పరిష్కారంగా చూపుతోంది. మరోవైపు ప్రతిపక్షాలు, విమర్శకులు దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక బాధ్యతలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నారు. ఈ భిన్న అభిప్రాయాల మధ్య తుది స్పష్టత రావాలంటే ప్రతి మున్సిపాలిటీకి సంబంధించిన ప్రాజెక్టు విలువ, కాంట్రాక్టర్‌ పెట్టుబడి, వడ్డీ, యాన్యుటీ వాయిదాలు, నిర్వహణ వ్యయం, పదేళ్ల మొత్తం చెల్లింపు వివరాలను బహిరంగంగా ఉంచాలి.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
‘హ్యాం’ ముసుగులో మున్సిపాలిటీలపై పదేళ్ల ఆర్థిక భారం!?
రూ.11,359 కోట్ల శంకుస్థాపనతో పట్టణాల్లో అభివృద్ధి పనుల సందడి మొదలైంది. కానీ అసలు ‘హ్యాం’ లెక్క మాత్రం శంకుస్థాపన వేదికపై కాదు.. పదేళ్ల చెల్లింపుల పుస్తకంలో తేలనుంది!
40 శాతం ఇప్పుడు.. 60 శాతం ప్రైవేట్‌ పెట్టుబడి.. వడ్డీతో సహా దీర్ఘకాలిక చెల్లింపులు—ఈ మొత్తం ఆర్థిక నిర్మాణంపై ప్రభుత్వం పూర్తి లెక్కలు ప్రజల ముందుంచితేనే ‘హ్యాం’ అసలు భారం ఎంత అన్నది స్పష్టమవుతుంది.
హ్యాం మోడల్ మున్సిపాలిటీలు
