గద్దె ఎక్కి 31 ఏళ్లు.. కానీ గెలుపుల చరిత్రలో పొత్తులే పెద్ద పునాది?
1995 సెప్టెంబర్ 1..
తెలుగు రాజకీయ చరిత్రలో ఒక కీలకమైన రోజు.
తెలుగుదేశం పార్టీ వ్యవస్థాపకుడు, మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఎన్టీఆర్‌ను గద్దె దించి చంద్రబాబు నాయుడు ముఖ్యమంత్రి పీఠాన్ని అధిష్ఠించిన రోజు.
అక్కడి నుంచి నేటి వరకు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం.
మూడు దశాబ్దాలుగా రాజకీయాల్లో కొనసాగుతున్న చంద్రబాబు.. తనను తాను అభివృద్ధికి మారుపేరుగా, తన రాజకీయ విజయాలను తన వ్యక్తిగత నాయకత్వానికి ప్రతీకగా చెప్పుకుంటుంటారు. “నన్ను చూసి.. నా అభివృద్ధిని చూసి ప్రజలు గెలిపించారు” అంటూ డప్పు కొట్టుకోవడం ఆయన రాజకీయ ప్రచారంలో భాగంగా మారింది.
కానీ ఎన్నికల చరిత్రను ఒక్కసారి తిరగేస్తే.. ఈ ప్రచారానికి, వాస్తవ ఎన్నికల ఫలితాలకు మధ్య ఎంత తేడా ఉందో ప్రశ్నించాల్సిన పరిస్థితి కనిపిస్తుంది.
ప్రజలు బాబును ఆదరించారా? లేక ప్రతి కీలక మలుపులోనూ ఏదో ఒక ఊతకర్ర ఆయనకు అండగా నిలిచిందా?
ఎన్నికల ఫలితాలే దీనికి సాక్ష్యం.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
‘స్వయం ప్రకాశం లేని చంద్రుడు’.. 1996లోనే బయటపడిన అసలు లెక్క!
1995లో ఎన్టీఆర్‌ను పక్కకు నెట్టి సీఎం అయిన చంద్రబాబుకు ప్రజల్లో ఉన్న అసలు ఆదరణ ఏ స్థాయిలో ఉందో తెలుసుకోవాలంటే ఆ తర్వాత జరిగిన ఎన్నికలను పరిశీలించాల్సిందే.
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మొత్తం 42 లోక్‌సభ స్థానాలు ఉండేవి.
1996 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ 22 ఎంపీ సీట్లు గెలుచుకుంది.
చంద్రబాబు నాయకత్వంలోని టీడీపీ మాత్రం 16 ఎంపీ స్థానాలకు పరిమితమైంది.
అంతేకాదు.. టీడీపీ అప్పట్లో ఒంటరిగా పోటీ చేసిన పార్టీ కాదు.
యునైటెడ్ ఫ్రంట్ పేరుతో సీపీఐ, సీపీఎం, జనతాదళ్ తదితర పార్టీలతో టీడీపీ పొత్తులో ఉంది.
అంటే.. చంద్రబాబు రాజకీయ బలం గురించి గొప్పలు చెప్పుకునే ముందు.. ఆ విజయాల వెనుక ఉన్న కూటమి బలాన్ని కూడా గుర్తు చేసుకోవాల్సిందే.
1998లోనూ అదే కథ.. కాంగ్రెస్ 22, టీడీపీ 12!
1998 లోక్‌సభ ఎన్నికలు వచ్చాయి.
మళ్లీ అదే ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్.
మళ్లీ అదే 42 ఎంపీ స్థానాలు.
ఈసారి కూడా కాంగ్రెస్ పార్టీ 22 ఎంపీ సీట్లు గెలుచుకుంది.
చంద్రబాబు నాయకత్వంలోని టీడీపీ మాత్రం 12 ఎంపీ స్థానాలు మాత్రమే గెలిచింది.
అప్పటికీ టీడీపీ యునైటెడ్ ఫ్రంట్ రాజకీయ సమీకరణాల్లో భాగంగానే ఉంది. సీపీఐ, సీపీఎం, జనతాదళ్ తదితర పార్టీలతో పొత్తు కొనసాగింది.
ఇక ఇదే ఎన్నికల్లో బీజేపీ 4 ఎంపీ స్థానాలు గెలుచుకుంది.
ఇక్కడి నుంచే చంద్రబాబు రాజకీయ లెక్కలు మరోసారి మారడం మొదలయ్యాయని విమర్శకులు అంటారు.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
బీజేపీపై నిన్నటి మాటలు ఏమయ్యాయి?
ఒకప్పుడు బీజేపీని తీవ్రంగా విమర్శించిన చంద్రబాబు..
“మసీదులు కూల్చే పార్టీ బీజేపీ” అంటూ విమర్శించిన అదే నోటితో..
రాజకీయ పరిస్థితులు మారగానే అదే బీజేపీతో చేతులు కలిపారు.
బీజేపీ బలం క్రమంగా పెరుగుతుండటాన్ని గమనించిన చంద్రబాబు తన రాజకీయ వ్యూహాన్ని మార్చుకున్నారు.
“కమ్యూనిజం లేదు.. ఉన్నదంతా టూరిజమే” అంటూ కమ్యూనిస్టులపై వ్యాఖ్యలు చేసిన రాజకీయ శైలిలోనే.. మరోవైపు బీజేపీతో కొత్త రాజకీయ బంధానికి తెరతీశారు.
ఇదే చంద్రబాబు రాజకీయ శైలిపై ప్రత్యర్థులు చేసే ప్రధాన విమర్శ.
సిద్ధాంతం కంటే అవసరమే ముఖ్యమా?
నిన్నటి విమర్శలు కంటే నేటి రాజకీయ ప్రయోజనమే పెద్దదా?
అనే ప్రశ్నలు అప్పటి నుంచే రాజకీయ వర్గాల్లో వినిపించాయి.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
1999లో బీజేపీతో పొత్తు.. ఒక్కసారిగా మారిన రాజకీయ చిత్రం
1999 ఎన్నికలు చంద్రబాబు రాజకీయ జీవితంలో మరో కీలక మలుపుగా నిలిచాయి.
టీడీపీ.. బీజేపీతో పొత్తు పెట్టుకుంది.
అప్పటి జాతీయ రాజకీయ వాతావరణం, వాజపేయి ప్రభావం, కార్గిల్ యుద్ధం నేపథ్యంలో ఏర్పడిన జాతీయ భావోద్వేగం కూడా ఎన్నికలపై ప్రభావం చూపిన కాలం అది.
ఆ ఎన్నికల్లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో:
- టీడీపీ – 29 ఎంపీ సీట్లు
- బీజేపీ – 7 ఎంపీ సీట్లు
- కాంగ్రెస్ – 5 ఎంపీ సీట్లు
అసెంబ్లీ పరంగా కూడా టీడీపీ 180 స్థానాలు, బీజేపీ 12 స్థానాలు, కాంగ్రెస్ 91 స్థానాలు గెలిచాయి.
అంటే.. 1998లో 12 ఎంపీ సీట్లకు పరిమితమైన టీడీపీ.. 1999లో బీజేపీతో పొత్తు పెట్టుకున్న తర్వాత 29 ఎంపీ సీట్లకు దూసుకెళ్లింది.
అయితే ఈ విజయాన్ని కేవలం చంద్రబాబు వ్యక్తిగత ప్రజాదరణకు ఆపాదించగలమా?
బీజేపీ పొత్తు.. వాజపేయి ప్రభావం.. కార్గిల్ యుద్ధం నాటి జాతీయ రాజకీయ వాతావరణం.. ఇవన్నీ పక్కన పెట్టి “నా అభివృద్ధిని చూసే గెలిపించారు” అని చెప్పడం ఎంతవరకు సమంజసం?
అదే అసలు ప్రశ్న.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
చంద్రబాబు నాయకత్వంలో టీడీపీ గెలిచింది మూడుసార్లు.. కానీ పొత్తులు మాత్రం ప్రతిసారీ కీలకమే!
చంద్రబాబు నాయకత్వంలో టీడీపీ అధికారంలోకి వచ్చిన ప్రధాన ఎన్నికలను చూస్తే 1999, 2014, 2024 సంవత్సరాలు కనిపిస్తాయి.
ఈ మూడు సందర్భాల్లోనూ కూటమి రాజకీయాలు కీలక పాత్ర పోషించాయి.
1999
టీడీపీ–బీజేపీ పొత్తు.
2014
టీడీపీ–బీజేపీ–జనసేన రాజకీయ సమీకరణం.
2024
టీడీపీ–జనసేన–బీజేపీ కూటమి.
అంటే..
పొత్తుల ఊతం లేకుండా చంద్రబాబు ఒంటరిగా టీడీపీని అధికారంలోకి తీసుకొచ్చిన చరిత్ర ఎక్కడ?
అని ప్రశ్నిస్తున్నాయి ప్రత్యర్థి పార్టీలు.
ఒకవైపు “నా నాయకత్వం.. నా అభివృద్ధి.. నా విజన్” అని ప్రచారం చేసుకోవడం..
మరోవైపు ఎన్నికల సమయంలో మాత్రం బలమైన రాజకీయ పార్టీలతో పొత్తులు పెట్టుకోవడం..
ఇదే చంద్రబాబు రాజకీయ ప్రయాణంలోని వైరుధ్యమని విమర్శకులు ఆరోపిస్తున్నారు.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
‘ఊతకర్రల’తో గెలిచి.. క్రెడిట్ మాత్రం ఒక్కడే తీసుకుంటారా?
చంద్రబాబు రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని విమర్శించే వారు ఆయనను **”స్వయం ప్రకాశం లేని చంద్రుడు”**గా అభివర్ణిస్తారు.
ఎందుకంటే చంద్రుడికి స్వయంగా వెలుగు ఉండదు.. సూర్యుడి కాంతిని ప్రతిబింబిస్తాడు.
అదే తరహాలో చంద్రబాబు రాజకీయ విజయాల్లోనూ ఎప్పుడూ ఏదో ఒక ఊతకర్ర, కూటమి, రాజకీయ సమీకరణం కీలకంగా నిలిచిందనే విమర్శ ఉంది.
1999లో బీజేపీ..
2014లో బీజేపీ–జనసేన..
2024లో బీజేపీ–జనసేన..
ఇలా ప్రతి కీలక విజయ సమయంలోనూ పొత్తుల బలం కనిపిస్తుంటే..
ఆ విజయాల మొత్తం క్రెడిట్‌ను మాత్రం చంద్రబాబు ఒక్కడే తీసుకోవడం ఎంతవరకు న్యాయం?
అని రాజకీయ ప్రత్యర్థులు ప్రశ్నిస్తున్నారు.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
పొత్తు అవసరం ఉన్నప్పుడు మిత్రులు.. అవసరం తీరాక ‘ఆక్ పాక్ కరివేపాకు’?
చంద్రబాబు రాజకీయ శైలిపై మరో తీవ్ర విమర్శ కూడా ఉంది.
అవసరం ఉన్నప్పుడు పొత్తు..
అవసరం తీరిన తర్వాత దూరం..
రాజకీయ ప్రయోజనం మారితే మళ్లీ కొత్త మిత్రుడు..
అని ప్రత్యర్థులు ఆరోపిస్తున్నారు.
బీజేపీతో చంద్రబాబు సంబంధాలే దీనికి ఉదాహరణగా చూపిస్తున్నారు.
ఒక దశలో బీజేపీతో సన్నిహిత సంబంధాలు..
తర్వాత అదే బీజేపీపై విమర్శలు..
మళ్లీ రాజకీయ పరిస్థితులు మారడంతో అదే బీజేపీతో పొత్తు.
జనసేన విషయంలోనూ రాజకీయ సమీకరణాలు మారుతూ వచ్చాయి.
ఇలా చంద్రబాబు రాజకీయ ప్రయాణంలో “శాశ్వత మిత్రులు లేరు.. శాశ్వత రాజకీయ ప్రయోజనాలే ఉన్నాయి” అనే విమర్శ బలంగా వినిపిస్తోంది.
పొత్తు పెట్టుకొని అవసరం తీరిన తర్వాత.. “ఆక్.. పాక్.. కరివేపాక్” చేసిన పార్టీ ఏదీ లేదనే విమర్శను చంద్రబాబు రాజకీయ చరిత్ర ఎదుర్కొంటోంది.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
వైసీపీ మాత్రం మినహాయింపు.. మిగతా పార్టీలతో సంబంధాలపై ఎందుకీ విమర్శలు?
చంద్రబాబు రాజకీయ ప్రయాణంలో వివిధ పార్టీలతో పొత్తులు, విభేదాలు, తిరిగి స్నేహాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
అయితే వైసీపీతో మాత్రం అలాంటి రాజకీయ పొత్తు జరగలేదు.
దీంతోనే ప్రత్యర్థులు మరో ప్రశ్నను ముందుకు తెస్తున్నారు:
“అవసరాన్ని బట్టి మిత్రులను మార్చుకుంటూ వచ్చిన రాజకీయ చరిత్రలో.. ప్రజల ముందు మాత్రం ప్రతి విజయాన్ని వ్యక్తిగత నాయకత్వ విజయంగా ఎలా చెప్పుకుంటారు?”
అని.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
మూడు దశాబ్దాల తర్వాత కూడా అదే ‘విజన్’ ప్రచారం.. కానీ ఎన్నికల లెక్కలు ఏం చెబుతున్నాయి?
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని కేవలం ప్రసంగాలు, ప్రచారాలు, అనుకూల మీడియా కథనాలతో కాకుండా ఎన్నికల ఫలితాల అద్దంలో చూడాల్సిన అవసరం ఉందని విమర్శకులు అంటున్నారు.
1996లో కాంగ్రెస్ 22.. టీడీపీ 16.
1998లో కాంగ్రెస్ 22.. టీడీపీ 12.. బీజేపీ 4.
1999లో బీజేపీతో పొత్తు తర్వాత టీడీపీ 29 ఎంపీ సీట్లకు ఎగబాకింది.
తర్వాత 2014, 2024లోనూ కూటమి రాజకీయాలే అధికార సమీకరణాల్లో కీలకంగా నిలిచాయి.
ఈ లెక్కలన్నింటినీ పక్కన పెట్టి..
“చంద్రబాబు ఒక్కడి వల్లే గెలిచాం.. నా అభివృద్ధిని చూసే ప్రజలు గెలిపించారు”
అని చెప్పడం ఎంతవరకు వాస్తవం?
అదే ఇప్పుడు చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానంపై ప్రధాన రాజకీయ ప్రశ్నగా మారింది.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
ముగింపు: 31 ఏళ్ల కథలో ‘చంద్రుడు’ ఒక్కడేనా.. లేక వెనుక ఎన్నో కూటముల వెలుగులా?
1995 సెప్టెంబర్ 1న ఎన్టీఆర్‌ను గద్దె దించి సీఎం అయిన చంద్రబాబు.. 2026 సెప్టెంబర్ 1 నాటికి 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసుకున్నారు.
ఈ 31 ఏళ్లలో ఆయన రాజకీయ జీవితంలో ఎన్నో విజయాలు ఉన్నాయి. అదే సమయంలో ఎన్నో పొత్తులు, రాజకీయ మలుపులు, మిత్రపక్షాలతో స్నేహాలు, విభేదాలు కూడా ఉన్నాయి.
1999లో బీజేపీ పొత్తు..
2014లో బీజేపీ–జనసేన సమీకరణం..
2024లో బీజేపీ–జనసేన కూటమి..
ఇవన్నీ చంద్రబాబు అధికార ప్రయాణంలో కీలక అధ్యాయాలు.
అయినా ప్రతి విజయాన్నీ తన వ్యక్తిగత నాయకత్వానికి, తన అభివృద్ధికి, తన విజన్‌కు ఆపాదించుకోవడం మాత్రం రాజకీయ విమర్శలకు తావిస్తోంది.
ఎన్టీఆర్‌ను గద్దె దించి సీఎం పీఠం ఎక్కిన చంద్రబాబు..
పొత్తుల ఊతంతో అధికారాన్ని అందుకున్న చంద్రబాబు..
ఆ పొత్తుల బలాన్ని పక్కన పెట్టి విజయాలన్నింటికీ క్రెడిట్ మాత్రం ఒక్కడే తీసుకుంటారా?
అదే 31 ఏళ్ల చంద్రబాబు రాజకీయ ప్రస్థానంపై నిలిచే అసలు ప్రశ్న.
స్వయం ప్రకాశం లేని చంద్రుడికి వెలుగు ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?
ఎన్నికల ఫలితాలే ఆ రాజకీయ ప్రశ్నకు సమాధానం చెబుతున్నాయి.
చంద్రబాబు 31 ఏళ్ల రాజకీయ ప్రస్థానం
