బ్రహ్మంగా మారిన 104 వైద్య సేవలు
ఆంధ్రప్రదేశ్లో ప్రజలకు అత్యవసర వైద్య సేవలు అందించేందుకు కీలకంగా పనిచేస్తున్న 104 సేవలపై ఇప్పుడు భారీ వివాదం చెలరేగుతోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు దగ్గరగా వైద్య సేవలు అందించాల్సిన ఈ వ్యవస్థ ఇప్పుడు కోట్ల రూపాయల కాంట్రాక్టులు, పెరిగిన ఖర్చులు, ప్రైవేట్ సంస్థల భాగస్వామ్యం, కొత్త విధానాలపై విమర్శలతో వార్తల్లో నిలిచింది. ముఖ్యంగా ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన కొత్త నిర్ణయాలతో 104 సేవల నిర్వహణ వ్యయం భారీగా పెరిగిందని ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి.
ఇప్పటి వరకు సాధారణ వైద్య సేవలకే పరిమితమైన 104 వ్యవస్థను, ఇప్పుడు గ్రామ స్థాయిలో హెల్త్ స్క్రీనింగ్ కార్యక్రమాలకు కూడా వినియోగించేందుకు ప్రభుత్వం చర్యలు చేపట్టింది. అయితే దీనికి సంబంధించిన టెండర్లు, ఒప్పందాలు, పెరిగిన బిల్లులు, ప్రైవేట్ సంస్థలకు లబ్ధి చేకూర్చేలా వ్యవహరించారనే విమర్శలు రాజకీయంగా చర్చనీయాంశమయ్యాయి.
బ్రహ్మంగా మారిన 104 వైద్య సేవలు
104 సేవలకు కొత్త రూపం
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆరోగ్య, వైద్య శాఖ ద్వారా 104 మొబైల్ మెడికల్ యూనిట్లను (ఎంఎంయూలు) ఉపయోగించి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్య పరీక్షలు నిర్వహించాలని నిర్ణయించింది. దీనికి సంబంధించి ఆరోగ్య శాఖ జారీ చేసిన ఉత్తర్వుల ప్రకారం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 904 మొబైల్ మెడికల్ యూనిట్లను వినియోగించనున్నారు.
ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన జీఓ ప్రకారం 104 డయాగ్నస్టిక్ కార్యక్రమం అమలుకు పరిపాలనా అనుమతులు ఇచ్చారు. ఈ కార్యక్రమాన్ని “సిటిజన్ హెల్త్ స్క్రీనింగ్ ఇనిషియేటివ్”లో భాగంగా అమలు చేయాలని నిర్ణయించారు.
రూ.162 కోట్లకు చేరిన వ్యయం
ఈ కొత్త విధానంతో 104 వైద్య సేవల నిర్వహణ ఖర్చు ఒక్కసారిగా భారీగా పెరిగిందని సమాచారం. ఇప్పటి వరకు ఉన్న ఖర్చులతో పోలిస్తే అదనంగా రూ.162 కోట్ల భారం ప్రభుత్వంపై పడనున్నట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి.
2014-19 మధ్య గత ప్రభుత్వ కాలంలో 104 వైద్య సేవల నిర్వహణకు సుమారు రూ.300 కోట్ల వరకు ఖర్చు అయ్యిందని పేర్కొంటున్నారు. ఇప్పుడు కొత్త విధానాలతో ఖర్చులు మరింత పెరుగుతున్నాయని విమర్శలు వస్తున్నాయి.
ఇక గ్రామాల్లో ఆరోగ్య పరీక్షలు నిర్వహించేందుకు ఒక్కో యూనిట్కు అదనపు సిబ్బంది, ల్యాబ్ పరికరాలు, డయాగ్నస్టిక్ సదుపాయాలు కల్పించనున్నట్లు తెలుస్తోంది. దీని వల్ల నిర్వహణ ఖర్చులు పెరుగుతున్నాయని అధికారులు చెబుతున్నారు.
ప్రైవేట్ సంస్థల పాత్రపై అనుమానాలు
104 సేవల నిర్వహణలో ప్రైవేట్ సంస్థలకు పెద్దపీట వేస్తున్నారనే ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన తాజా విధానాల వల్ల కొన్ని ప్రైవేట్ సంస్థలకు భారీ లాభాలు చేకూరే అవకాశముందని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి.
ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నిర్వహించే హెల్త్ స్క్రీనింగ్ కార్యక్రమాల్లో టెస్టులు, రక్తపరీక్షలు, డేటా సేకరణ, రికార్డుల నిర్వహణ వంటి అంశాలు ప్రైవేట్ సంస్థల చేతుల్లోకి వెళ్తున్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి.
ఇప్పటికే 104 సేవల కాంట్రాక్టుల విషయంలో పెద్ద ఎత్తున ఆర్థిక లావాదేవీలు జరిగాయనే ప్రచారం రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చనీయాంశమైంది.
రూ.700 కోట్ల సమీకరణపై చర్చ
సాక్షి కథనంలో ప్రస్తావించిన మరో కీలక అంశం రూ.700 కోట్ల సమీకరణ. ఈ వ్యవహారంలో కొందరు రాజకీయ నాయకులు, ప్రైవేట్ సంస్థలు, మధ్యవర్తుల పాత్ర ఉందనే ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి.
ఈ మొత్తం నిధులు ఎలా సమీకరించబడ్డాయి..? ఎవరికి లబ్ధి చేకూరింది..? ప్రభుత్వ ఖజానాపై ఎంత భారం పడింది..? అనే ప్రశ్నలు ఇప్పుడు రాజకీయంగా వేడెక్కుతున్నాయి.
గ్రామీణ ఆరోగ్య సేవల విస్తరణ
ప్రభుత్వం మాత్రం ఈ కార్యక్రమాన్ని ప్రజల ఆరోగ్య రక్షణ కోసం చేపడుతున్నామని చెబుతోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజలకు సమీపంలోనే వైద్య సేవలు అందించేందుకు 104 యూనిట్లను బలోపేతం చేస్తున్నామని అధికారులు వివరిస్తున్నారు.
ప్రతి గ్రామానికి వెళ్లే మొబైల్ మెడికల్ యూనిట్ల ద్వారా:
- రక్తపోటు పరీక్షలు
- షుగర్ టెస్టులు
- రక్త నమూనాల సేకరణ
- మహిళల ఆరోగ్య పరీక్షలు
- వృద్ధులకు స్క్రీనింగ్
- సాధారణ వైద్య సేవలు
అందించనున్నట్లు ప్రభుత్వం చెబుతోంది.
వైద్య రంగంలో రాజకీయ దుమారం
104 సేవల విస్తరణపై ప్రభుత్వం ఒకవైపు ప్రజా ఆరోగ్య ప్రయోజనాలను ప్రస్తావిస్తుండగా, మరోవైపు ప్రతిపక్షాలు దీన్ని భారీ ఆర్థిక దందాగా అభివర్ణిస్తున్నాయి.
ప్రత్యేకించి కోట్ల రూపాయల కాంట్రాక్టులు, పెరిగిన నిర్వహణ వ్యయాలు, ప్రైవేట్ సంస్థల భాగస్వామ్యం వంటి అంశాలు ఇప్పుడు రాజకీయంగా హాట్ టాపిక్గా మారాయి. రాబోయే రోజుల్లో ఈ వ్యవహారం మరింత పెద్ద చర్చకు దారితీయనున్నట్లు కనిపిస్తోంది.
104 సేవల వెనుక అసలు కథ ఏంటి..?
ప్రజలకు వైద్య సేవలు చేరువ చేయడం ఎంత ముఖ్యమో, ప్రజా ధనం వినియోగంలో పారదర్శకత కూడా అంతే అవసరం. 104 వైద్య సేవల విస్తరణ నిజంగా గ్రామీణ ప్రజలకు మేలు చేస్తుందా..? లేక కోట్ల రూపాయల కాంట్రాక్టులకే పరిమితమవుతుందా..? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం రానున్న రోజుల్లో స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం మాత్రం “బ్రహ్మంగా మారిన 104 సేవలు” వ్యవహారం రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో పెద్ద చర్చగా మారింది.
బ్రహ్మంగా మారిన 104 వైద్య సేవలు
