3.32 లక్షల కోట్ల భారీ బడ్జెట్‌ను రైతుల సంక్షేమం కోసం అంటూనే ప్రభుత్వం గొప్పలు చెబుతోంది. కానీ గణాంకాలు మాత్రం పూర్తి భిన్నంగా చెబుతున్నాయి. వ్యవసాయ రంగానికి కేటాయింపులు కేవలం 4.74%కే పరిమితం కావడం, ఉచిత పంటల బీమాను అటకెక్కించడం, గిట్టుబాటు ధరల విషయంలో స్పష్టమైన చర్యలు లేకపోవడం—all ఇవి కలిపి చూస్తే రైతులపై స్పష్టమైన వంచన కనిపిస్తోంది. ప్రకటనల్లో పెద్ద సంఖ్యలు… కానీ బడ్జెట్‌లో మాత్రం చిన్న కేటాయింపులు. ఇదే రైతులపై జరిగిన అసలు అన్యాయం.

🌾 రైతులపై బడ్జెట్ వంచన – గణాంకాల సాక్ష్యం

📊 వ్యవసాయ రంగానికి కేటాయింపులు – 4.74% మాత్రమే

శాఖ / రంగం	బడ్జెట్ కేటాయింపు (రూ.లో)
మొత్తం బడ్జెట్	₹3.32 లక్షల కోట్లు
వ్యవసాయ శాఖ	₹12,152 కోట్లు
అనుబంధ శాఖలు	₹3,589 కోట్లు
మొత్తం శాతం	4.74% మాత్రమే

వ్యవసాయం రాష్ట్రానికి “గ్రోత్ ఇంజన్” అని చెప్పుకుంటూనే మొత్తం బడ్జెట్‌లో 5 శాతానికి కూడా చేరని కేటాయింపులు చేయడం రైతుల్లో అసంతృప్తిని రేకెత్తిస్తోంది.

🌾 పంటల బీమాకు మంగళం

రైతులపై ఒక్క పైసా భారం లేకుండా అమలైన ఉచిత పంటల బీమా పథకాన్ని ప్రభుత్వం నిలిపివేసింది. 2024–25 బడ్జెట్‌లో ఈ పథకానికి పైసా కూడా కేటాయించలేదు. 2025–26లో ₹1,023 కోట్లు కేటాయించినా ఒక్క రూపాయి కూడా ఖర్చు చేయలేదు.

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తన వాటాగా చెల్లించాల్సిన ప్రీమియం బకాయిలు పేరుకుపోవడంతో రైతులకు రావాల్సిన వేల కోట్ల బీమా పరిహారం నిలిచిపోయింది. ప్రస్తుత రబీ సీజన్‌ నుంచి కంపెనీలు రాష్ట్రాన్ని బ్లాక్‌లిస్ట్‌లో పెట్టిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.

ఈ ఏడాది పథకాన్ని పునరుద్ధరిస్తారని రైతులు ఆశించినప్పటికీ, కేటాయింపును కేవలం ₹250 కోట్లకే పరిమితం చేశారు. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది భారీ కోతగా మారింది. దీంతో పంట నష్టపోయిన రైతులకు భరోసా లేకుండా పోయిందన్న ఆవేదన వ్యక్తమవుతోంది.

🌶️ గిట్టుబాటు ధరలు – హామీలు ఎక్కడ?

గతేడాది అరటి, మిరప, పొగాకు, బొప్పాయి, మామిడి, టమాట, ఉల్లి వంటి పంటలకు గిట్టుబాటు ధరలు లభించక రైతులు నష్టాల్లో అమ్మకాలు జరిపారు. మార్కెట్‌లో జోక్యం చేసుకుని కొనుగోలు చేసిన స్పష్టమైన ఉదాహరణలు కనిపించలేదు.

💰 ధరల స్థిరీకరణ నిధి – సరిపోతుందా ₹500 కోట్లు?

అంశం	గత పరిస్థితి	ప్రస్తుత కేటాయింపు	వాస్తవం / విమర్శ
ధరల స్థిరీకరణ నిధి	₹300 కోట్లు	₹500 కోట్లు	ధరల పెరుగుదల దృష్ట్యా తక్కువే
సబ్సిడీ విత్తనాలు	₹182 కోట్లు ఖర్చు	₹240 కోట్లు	ధరల పెరుగుదలతో సరిపోవు
నాన్‌ సబ్సిడీ విత్తనాలు	అందుబాటులో	నిలిపివేత	రైతులకు అదనపు భారం
సున్నా వడ్డీ పథకం	చెల్లింపులు లేవు	₹250 కోట్లు	రెండేళ్ల పెండింగ్
బఫర్ స్టాక్	₹200 కోట్లు ప్రకటింపు	₹40 కోట్లు	ప్రకటన–బడ్జెట్ మధ్య వ్యత్యాసం
యూరియా సరఫరా	కొరత సమస్య	స్పష్టత లేదు	రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు
ఇన్‌పుట్ సబ్సిడీ బకాయిలు	₹1,100 కోట్లు పెండింగ్	కేటాయింపు లేదు	చెల్లింపులపై మౌనం
పెట్టుబడి రాయితీ	—	₹310 కోట్లు ప్రకటింపు	బకాయిలపై స్పష్టత లేకుండా గొప్పలు

ప్రకటనల్లో పెంపు ఉన్నప్పటికీ, వాస్తవ పరిస్థితుల్లో రైతులకు ఊరట కనిపించడం లేదు.

🌴 హార్టికల్చర్ హబ్ – లక్ష కోట్లు ఎక్కడ?

రాయలసీమ, ప్రకాశం జిల్లాలను హార్టికల్చర్ హబ్‌గా తీర్చిదిద్దుతామని లక్ష కోట్లు ప్రకటించిన ప్రభుత్వం… ఉద్యాన శాఖకు కేటాయించింది కేవలం ₹1,123 కోట్లు మాత్రమే. ఈ వ్యత్యాసం గణనీయమైన ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.

🔔 తుది నిర్ణయం

భారీ బడ్జెట్‌ ప్రకటనల మధ్య వ్యవసాయ రంగానికి తక్కువ కేటాయింపులు, పంటల బీమా కోతలు, గిట్టుబాటు ధరల లోటు, ధరల నియంత్రణలో స్పష్టత లేకపోవడం—all ఇవి కలిపి చూస్తే రైతు సంక్షేమం ప్రధాన ప్రాధాన్యంగా కనిపించడం లేదు.

హామీలు ఒకవైపు… గణాంకాలు మరోవైపు.
రైతుల ఆశలు నిలబెట్టే అమలు ఎప్పుడు? ఇదే ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్న.