కృష్ణా నదిపై పెరుగుతున్న జల నిల్వలు.. తగ్గిపోతున్న సహజ ప్రవాహాలు.. పడిపోతున్న భూగర్భ జలమట్టాలు.. డెల్టాలోకి చొచ్చుకొస్తున్న సముద్రపు నీరు.. చౌడుబారుతున్న భూములు.. దెబ్బతింటున్న మడ అడవులు!
ఇది భవిష్యత్తులో ఎదురయ్యే ప్రమాదం కాదు.. కృష్ణా బేసిన్లో ఇప్పటికే కనిపిస్తున్న తీవ్ర జల సంక్షోభ సంకేతాలు. నదిలో ఏటా ప్రవహించే నీటి పరిమాణానికి దాదాపు సమానంగా రిజర్వాయర్ల నిల్వ సామర్థ్యం పెరిగిన నేపథ్యంలో కృష్ణా బేసిన్ సహజ ప్రవాహ వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతోందని ఐడబ్ల్యుఎంఐ అధ్యయనం వెల్లడించింది.
ముఖ్యంగా దిగువ రాష్ట్రంగా ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్పై దీని ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా ఉండే ప్రమాదం కనిపిస్తోంది. సాగునీటి కోసం మాత్రమే కాదు.. చివరకు తాగునీటికి కూడా కటకట వచ్చే పరిస్థితి తలెత్తితే బాధ్యత ఎవరిది?
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
కృష్ణా బేసిన్ మూసుకుపోవడమంటే ఇదే!
కృష్ణా నదిపై నిర్మించిన ప్రాజెక్టులు, రిజర్వాయర్ల కారణంగా నదీ జలాల సహజ ప్రవాహ వ్యవస్థలో భారీ మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. నదిలో ఏటా ప్రవహించే నీటి పరిమాణానికి సమానంగా రిజర్వాయర్ల నిల్వ సామర్థ్యం పెరగడం ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.
నీటిని నిల్వ చేయడం తప్పు కాదు. కానీ నదికి సహజంగా ఉండాల్సిన ప్రవాహం ఎంత? దిగువ ప్రాంతాలకు చేరాల్సిన నీరు ఎంత? సముద్రానికి చేరాల్సిన నీరు ఎంత? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు లేకుండా జల నిర్వహణ సాగితే దాని మూల్యం చివరకు దిగువ ప్రాంతాలే చెల్లించాల్సి వస్తుంది.
కృష్ణా బేసిన్లో ఇదే పరిస్థితి ఆంధ్రప్రదేశ్కు పెద్ద ముప్పుగా మారుతోంది.
సముద్రంలో కలిసే కృష్ణా జలాలు.. 1973.44 నుంచి 458.12 టీఎంసీలకు!
ఐడబ్ల్యుఎంఐ అధ్యయనంలో వెల్లడైన గణాంకాలు పరిస్థితి తీవ్రతను స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
1901 నుంచి 1960 మధ్య ఏటా సగటున 1973.44 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలు సముద్రంలో కలిసినట్లు అంచనా.
అయితే 1994 నుంచి 2004 మధ్యకాలంలో సముద్రంలో కలిసిన కృష్ణా జలాల పరిమాణం కేవలం 458.12 టీఎంసీలకు తగ్గింది.
అంటే నది నుంచి సముద్రానికి చేరే సహజ జల ప్రవాహంలో భారీ తగ్గుదల నమోదైంది.
ఇది కేవలం ఒక గణాంకం కాదు. నదీ ప్రవాహాన్ని ఎక్కడెక్కడ ఎంత మేర అడ్డుకుంటున్నాం? దాని ప్రభావం దిగువ ప్రాంతాలపై ఎలా పడుతోంది? అనే ప్రశ్నలకు ఇది తీవ్రమైన హెచ్చరిక.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
కృష్ణా డెల్టాకు ప్రమాద ఘంటికలు.. భూగర్భ జలాలు దిగజారుతున్నాయ్!
కృష్ణా డెల్టా ప్రాంతంలో భూగర్భ జలమట్టాలు క్రమంగా పడిపోతున్నాయి. నదీ ప్రవాహాలు తగ్గడం, భూగర్భ జలాలపై ఆధారపడటం పెరగడం పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టం చేస్తున్నాయి.
సముద్రానికి సమీపంలో భూగర్భ జలాల ఉపసంహరణ అధికమైతే మరో ప్రమాదం పొంచి ఉంటుంది.
సముద్రపు నీరు భూమి పొరల్లోకి చొచ్చుకొస్తుంది.
దీంతో భూగర్భ జలాలు ఉప్పునీటిగా మారడమే కాకుండా నేలలో ఉప్పు శాతం పెరిగి భూములు చౌడుబారే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
చౌడు నేలలైతే.. పంటలకు అనుకూలం కాదు!
కృష్ణా డెల్టా అంటేనే ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయానికి కీలకమైన ప్రాంతం. అలాంటి ప్రాంతంలో సముద్రపు నీటి చొరబాటు పెరిగితే దాని ప్రభావం కేవలం తాగునీటిపైనే కాదు.. వ్యవసాయంపైనా పడుతుంది.
భూములు చౌడుబారితే సాధారణ పంటలకు అనుకూలత తగ్గుతుంది. నేల సారాన్ని కాపాడుకోవడం కష్టమవుతుంది. రైతుల సాగు వ్యయాలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
అంటే ఒకవైపు నీటి కొరత.. మరోవైపు చౌడుబారుతున్న భూములు.
నీరు లేకపోయినా కష్టం.. ఉప్పునీరు చొచ్చుకొచ్చినా కష్టమే!
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
మడ అడవులపైనా తీవ్ర ప్రభావం
కృష్ణా డెల్టా తీర ప్రాంత పర్యావరణ వ్యవస్థలో మడ అడవులకు అత్యంత కీలకమైన పాత్ర ఉంది. అయితే నదీ జలాల సహజ ప్రవాహంలో మార్పులు, సముద్రపు నీటి చొరబాటు వంటి పరిణామాలు మడ అడవులపైనా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
మడ అడవులు తీర ప్రాంతాలను రక్షించడంతో పాటు అనేక జీవజాతులకు ఆవాసాలను అందిస్తాయి. కాబట్టి వాటి క్షీణత పర్యావరణ సమతుల్యతకు కూడా ముప్పే.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
రిజర్వాయర్ల నిల్వ సామర్థ్యం 2,060 టీఎంసీలు.. దిగువ రాష్ట్రానికి మాత్రం నీటి కష్టాలు!
అధ్యయనంలో పేర్కొన్న వివరాల ప్రకారం 2005 నాటికి కృష్ణా బేసిన్లో రిజర్వాయర్ల నీటి నిల్వ సామర్థ్యం 2,060 టీఎంసీలకు చేరింది.
అదే సమయంలో కృష్ణా నుంచి సహజంగా సముద్రంలోకి వెళ్లే నీటి పరిమాణం భారీగా తగ్గిపోయింది.
ఇదే అసలు వైరుధ్యం.
నీటిని నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యం పెరుగుతోంది.. కానీ దిగువ ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలాలు పడిపోతున్నాయి. సముద్రపు నీరు చొచ్చుకొస్తోంది.
అంటే బేసిన్లో నీరు ఉన్నా.. ఆ నీటి సహజ పంపిణీ, దిగువ ప్రాంతాల అవసరాలకు చేరే ప్రవాహం ప్రశ్నార్థకంగా మారుతోంది.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
కృష్ణా డెల్టాలో సాగు.. నీటి ప్రవాహాలపై ఆధారపడే పరిస్థితి
కృష్ణా డెల్టా ప్రాంతంలో వ్యవసాయం ప్రధానంగా నదీ జలాలపై ఆధారపడి ఉంది. నీటి లభ్యతలో మార్పులు వస్తే దాని ప్రభావం పంటలపై పడుతుంది.
అధ్యయనంలో కృష్ణా డెల్టా ప్రాంతంలో సాగు, భూగర్భ జలాల వినియోగం, సముద్రపు నీటి చొరబాటు వంటి అంశాలను పరిశీలించినట్లు పేర్కొంది.
నదీ జలాల సహజ ప్రవాహం తగ్గితే డెల్టాలో భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. ఆ ఒత్తిడి చివరకు సముద్రపు నీటి చొరబాటుకు తలుపులు తెరిచే ప్రమాదం ఉంది.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
మూసుకుపోతున్న బేసిన్.. మూల్యం చెల్లించేది ఆంధ్రప్రదేశ్?
కృష్ణా నది ఎగువ ప్రాంతాల్లో నీటి వినియోగం, నిల్వలు పెరుగుతున్న కొద్దీ దిగువ ప్రాంతాలపై ప్రభావం తప్పదనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.
నదీ జలాల విషయంలో పైప్రాంతాలు తమ అవసరాలను చూసుకుంటే.. దిగువ ప్రాంతమైన ఆంధ్రప్రదేశ్ సహజ ప్రవాహాల కోసం ఎదురు చూడాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
ఇది కేవలం సాగునీటి సమస్యగా చూడలేం.
తాగునీరు, వ్యవసాయం, భూగర్భ జలాలు, నేలల నాణ్యత, తీర ప్రాంత పర్యావరణం, మడ అడవులు.. ఇలా మొత్తం జీవవ్యవస్థపైనే దీని ప్రభావం ఉంటుంది.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
నీటి నిర్వహణలో ఇప్పటికైనా కళ్లు తెరవాలి
కృష్ణా బేసిన్లో నీటి నిల్వ సామర్థ్యం ఎంత పెరిగినా.. దిగువ ప్రాంతాలకు అవసరమైన సహజ ప్రవాహం, భూగర్భ జలాల పునర్భరణ, డెల్టా ప్రాంత పర్యావరణ సమతుల్యత కాపాడటం అత్యవసరం.
కృష్ణా డెల్టాలో సముద్రపు నీటి చొరబాటును అడ్డుకోవడం, భూగర్భ జలాల వినియోగాన్ని శాస్త్రీయంగా నిర్వహించడం, మడ అడవులను రక్షించడం, నదీ ప్రవాహాలపై సమగ్ర అధ్యయనం చేయడం వంటి చర్యలు తక్షణం అవసరం.
ప్రాజెక్టులు కట్టడం మాత్రమే అభివృద్ధి కాదు.. ఆ ప్రాజెక్టుల కింద ఉన్న ప్రాంతాలకు నీరు చేరుతుందా లేదా అన్నదే అసలు ప్రశ్న.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
కృష్ణా జలాలపై నిర్లక్ష్యం చేస్తే.. ఆంధ్రప్రదేశ్ భవిష్యత్తు ఏంటి?
కృష్ణా నదిలో ఏటా ప్రవహించే నీటి పరిమాణానికి సమానంగా నిల్వ సామర్థ్యం పెరగడం.. సముద్రంలో కలిసే జలాలు 1973.44 టీఎంసీల నుంచి 458.12 టీఎంసీలకు పడిపోవడం.. కృష్ణా డెల్టాలో భూగర్భ జలమట్టాలు తగ్గడం.. సముద్రపు నీరు భూమి పొరల్లోకి చొచ్చుకురావడం.. భూములు చౌడుబారడం.. పంటలకు అనుకూలత తగ్గడం.. మడ అడవులపై ప్రభావం—ఇవన్నీ విడివిడిగా కనిపించే సమస్యలు కావు.
ఇవన్నీ ఒకే జల సంక్షోభానికి సంకేతాలు.
నదిని పూర్తిగా నిల్వల బంధంలో బంధించి.. దిగువ ప్రాంతాల సహజ ప్రవాహాన్ని పట్టించుకోకపోతే చివరకు దెబ్బతినేది కృష్ణా డెల్టానే. ఆ దెబ్బ రైతుపై పడుతుంది. తాగునీటిపై పడుతుంది. పర్యావరణంపై పడుతుంది.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం ఇక భవిష్యత్తు హెచ్చరిక కాదు.. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముందున్న నేటి సవాలు. ఇప్పటికైనా ప్రభుత్వాలు కళ్లు తెరవాలి. లేదంటే నీటి కోసం ఎదురుచూసే దిగువ ఆంధ్రప్రదేశ్.. రేపటి తరాలకు చౌడు నేలలు, ఎండిపోయిన భూగర్భ జలాలు, క్షీణించిన మడ అడవులనే మిగిల్చే ప్రమాదం ఉంది.
కృష్ణా బేసిన్ సంక్షోభం
