పోలవరం స్వప్నానికి మరో షాక్‌.. కాలువలకు నిధులు కట్! 7.20 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు నీరు ఎలా?
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
ఆంధ్రప్రదేశ్ రైతుల దశాబ్దాల కల అయిన పోలవరం ప్రాజెక్టుపై మరో నల్లమబ్బు కమ్ముకుంటోంది. ప్రాజెక్టులో నీరు నిల్వ చేయడం ఎంత ముఖ్యమో.. ఆ నీటిని రైతుల పొలాలకు చేర్చే డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిర్మాణం అంతకంటే కీలకం. కానీ 7.20 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు జీవనాడిగా నిలిచే ఈ కాలువల పనులకు అవసరమైన రూ.5,338.5 కోట్ల నిధులను కేంద్రం కేటాయించలేదన్న విషయం ఇప్పుడు తీవ్ర చర్చకు దారితీస్తోంది.
ఇప్పటికే 2023లోనే కేంద్రానికి ప్రతిపాదనలు పంపారు. ఆమోద ప్రక్రియ తుది దశకు చేరిందన్న సమయంలోనే నిధుల విషయంలో అనిశ్చితి నెలకొనడం.. మరోవైపు రాష్ట్ర ప్రయోజనాల కోసం కేంద్రాన్ని నిలదీయాల్సిన చంద్రబాబు ప్రభుత్వం నోరు మెదపకపోవడం.. పోలవరం భవిష్యత్తుపై రైతుల్లో ఆందోళన పెంచుతోంది.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
7.20 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు ఈ డిస్ట్రిబ్యూటరీలే కీలకం
పోలవరం ప్రాజెక్టు ద్వారా లక్షలాది ఎకరాలకు సాగునీరు అందించాలన్నది ప్రధాన లక్ష్యం. అయితే ప్రాజెక్టు నిర్మాణం పూర్తయినంత మాత్రాన రైతుల పొలాలకు నీరు చేరదు. అందుకోసం ప్రధాన కాలువలతో పాటు డిస్ట్రిబ్యూటరీ వ్యవస్థ పూర్తిస్థాయిలో సిద్ధం కావాలి.
దాదాపు 7.20 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు ఈ డిస్ట్రిబ్యూటరీలే కీలకం.
కాలువలు లేకపోతే జలాశయంలో నీరు ఉన్నా.. రైతుల పొలాలకు ఆ నీరు చేరని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. అంటే వేల కోట్ల ప్రజాధనం వెచ్చించి ప్రాజెక్టు నిర్మించినా, చివరి దశలో కాలువల పనులు నిలిచిపోతే అసలు ప్రయోజనం ఏమిటన్నదే ఇప్పుడు ప్రశ్న.
రూ.5,338.5 కోట్లకు కేంద్రం కోత.. భారం రాష్ట్రంపైనే!
డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల పనులకు రూ.5,338.5 కోట్ల అవసరం ఉందని ప్రతిపాదనలు పంపినప్పటికీ, ఆ మొత్తానికి కేంద్రం నుంచి నిధుల కేటాయింపు జరగలేదన్న అంశం కలకలం రేపుతోంది.
కేంద్రం నుంచి నిధులు రాకపోతే ఈ భారీ మొత్తాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భరించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఇప్పటికే ఆర్థిక ఒత్తిళ్లతో సతమతమవుతున్న రాష్ట్రంపై మరో రూ.5,338.5 కోట్ల అదనపు భారం పడే అవకాశం ఉంది.
రాష్ట్రానికి రావాల్సిన నిధుల కోసం కేంద్రంపై ఒత్తిడి తీసుకురావాల్సిన ప్రభుత్వం.. మౌనంగా ఉండటం ఎందుకన్న ప్రశ్న ఇప్పుడు ప్రజల ముందుంది.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
2023లోనే ప్రతిపాదనలు.. అప్పుడే తుది దశకు చేరిన ఆమోద ప్రక్రియ!
డిస్ట్రిబ్యూటరీల నిర్మాణానికి సంబంధించిన ప్రతిపాదనలు 2023లోనే కేంద్రానికి సమర్పించినట్లు సమాచారం. ఆమోద ప్రక్రియ కూడా తుది దశకు చేరిందని అప్పట్లో భావించారు.
కేంద్రం నుంచి నిధులు వస్తాయని ఆశించిన సమయంలో ఇప్పుడు వాటి కేటాయింపుపై ప్రతికూల పరిస్థితి ఏర్పడటంతో పోలవరం పనుల భవిష్యత్తుపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
మరి 2023లోనే ప్రతిపాదనలు పంపి.. ఆమోద ప్రక్రియ ముందుకు వెళ్లి.. ఇంతకాలం గడిచినా నిధులు ఎందుకు అందలేదు?
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేంద్రాన్ని ఎందుకు నిలదీయడం లేదు?
రైతుల ప్రయోజనాల విషయంలో చంద్రబాబు సర్కార్ ఎందుకు మౌనం పాటిస్తోంది?
ఇవే ఇప్పుడు సమాధానం లేని ప్రశ్నలు.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
కేంద్రం గ్రీన్‌సిగ్నల్‌ ఇచ్చినా.. నిధుల విషయంలో ఎందుకీ మెలిక?
పోలవరం ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన పనులపై కేంద్ర స్థాయిలో పలు దశల్లో ఆమోద ప్రక్రియ కొనసాగింది. ప్రాజెక్టు పనుల కోసం భారీ మొత్తాలు అవసరమవుతున్నాయి.
మొత్తం పనులకు సంబంధించి రూ.12,157.53 కోట్ల వరకు అంచనాలు ఉండగా, అందులో డిస్ట్రిబ్యూటరీల పనులకు సంబంధించిన అంచనా వ్యయం రూ.5,338.5 కోట్లుగా పేర్కొంటున్నారు.
అయితే కీలకమైన చివరి దశ పనులకే నిధులు అందకపోతే.. పోలవరం లక్ష్యం ఎలా నెరవేరుతుందన్నది ప్రశ్నార్థకం.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
41.15 మీటర్లకే నీటి నిల్వ పరిమితమైతే.. 5.62 లక్షల ఎకరాలకు నీళ్లు ఎలా?
పోలవరం విషయంలో మరో కీలక అంశం నీటి నిల్వ సామర్థ్యం.
41.15 మీటర్లకే నీటి నిల్వ పరిమితమైతే 5.62 లక్షల ఎకరాలకు నీటిని అందించడం కష్టమవుతుందన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.
అంటే ఒకవైపు డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువలకు రూ.5,338.5 కోట్ల నిధుల సమస్య.. మరోవైపు 41.15 మీటర్ల నీటి నిల్వ పరిమితి.. ఫలితంగా లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీటి అందుబాటుపై సందేహాలు.
ఇదేనా పోలవరం ద్వారా రైతులకు అందించబోయే ప్రయోజనం?
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
పోలవరం కుడి, ఎడమ కాలువల పరిస్థితి ఇదీ..
2023లో సమర్పించిన ప్రతిపాదనల ప్రకారం పోలవరం కాలువల విస్తృతి కూడా భారీగానే ఉంది.
- పోలవరం కుడి కాలువ పొడవు – 178.812 కి.మీ.
- కుడి కాలువ ప్రభావిత కుటుంబాలు – 17,560
- పోలవరం ఎడమ కాలువ పొడవు – 212.32 కి.మీ.
- ఎడమ కాలువ ప్రభావిత కుటుంబాలు – 17,580
- కుడి కాలువ కింద సుమారు 3.2 లక్షల ఎకరాలకు నీటిని అందించే లక్ష్యం ఉంది.
ఇంతటి విస్తృతమైన కాలువల వ్యవస్థకు అనుసంధానంగా డిస్ట్రిబ్యూటరీలు పూర్తికాకపోతే.. ప్రధాన ప్రాజెక్టు ద్వారా నిల్వ చేసే నీరు రైతుల పొలాలకు పూర్తి స్థాయిలో చేరడం ఎలా సాధ్యమవుతుందన్నది కీలక ప్రశ్న.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
డిస్ట్రిబ్యూటరీలు పూర్తికాకపోతే పోలవరం ఫలాలు రైతులకు దూరమే!
పోలవరం ప్రాజెక్టు కేవలం డ్యామ్‌, జలాశయం, ప్రధాన కాలువలతో ముగిసే వ్యవహారం కాదు. నీటిని చివరి ఆయకట్టు వరకు తీసుకెళ్లే వ్యవస్థే అసలు పరీక్ష.
డిస్ట్రిబ్యూటరీల నిర్మాణం పూర్తికాకపోతే పోలవరం ఫలాలు రైతులకు అందకుండా మధ్యలోనే ఆగిపోయే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
అందుకే డిస్ట్రిబ్యూటరీల పనులను పూర్తి చేయడం అత్యంత ప్రాధాన్యమైన అంశం. కానీ ఇప్పుడు అదే పనులకు అవసరమైన వేల కోట్ల నిధులే ప్రశ్నార్థకంగా మారడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
2005లో ప్రారంభమైన స్వప్నం.. ఇంకా ఎందుకీ దుస్థితి?
పోలవరం ప్రాజెక్టు ప్రయాణం నిన్న మొన్నటిది కాదు. 2005లో నాటి ముఖ్యమంత్రి వైఎస్‌ రాజశేఖరరెడ్డి హయాంలో పోలవరం ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి పనులు ముందుకు సాగాయి. ప్రాజెక్టు ద్వారా సుమారు 194.6 టీఎంసీల నీటిని వినియోగించుకోవడం, వివిధ ప్రాంతాలకు సాగు, తాగునీటి ప్రయోజనాలు అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
ప్రాజెక్టు ద్వారా 322 టీఎంసీలను వినియోగించుకునే ట్రిబ్యునల్‌ అనుమతి లభించినట్లు కూడా కథనంలో పేర్కొన్నారు.
కానీ తరువాత ప్రాజెక్టు పనులు, నీటి నిల్వ, కాలువల నిర్మాణం వంటి అంశాల్లో అనేక సమస్యలు తలెత్తాయి.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
45.72 మీటర్ల నుంచి 41.15 మీటర్లకు.. రైతులకు మరో దెబ్బ?
పోలవరం విషయంలో నీటి నిల్వ స్థాయి కూడా కీలకంగా మారింది.
45.72 మీటర్ల నుంచి 41.15 మీటర్లకు నీటి నిల్వను తగ్గిస్తే పోలవరం రిజర్వాయర్‌ ద్వారా కాలువలకు అందే నీటి పరిస్థితిపై ప్రభావం పడుతుందన్న ఆందోళన ఉంది.
ప్రాజెక్టులో 45.72 మీటర్ల ఎత్తు వరకు నీటిని నిల్వ చేయాలంటే భూసేకరణ, నిర్వాసితుల పునరావాసం వంటి అంశాలను పరిష్కరించేందుకు సుమారు రూ.30 వేల కోట్లకు పైగా అవసరం అవుతుందని కథనంలో పేర్కొన్నారు.
ఇదే సమయంలో రాష్ట్ర ఖజానాపై భారం పడకుండా సాగునీటి ప్రాజెక్టులను పూర్తి చేయాల్సిన అవసరాన్ని నిపుణులు గుర్తుచేస్తున్నారు.
భూసేకరణ.. నిర్వాసితులు.. ఇవన్నీ పూర్తి కాకపోతే ప్రాజెక్టు ఎలా?
పోలవరం కేవలం నిర్మాణ పనులతో పూర్తయ్యే ప్రాజెక్టు కాదు. ప్రాజెక్టు పరిధిలోని భూసేకరణ, నిర్వాసితుల పునరావాసం, కాలువల నిర్మాణం వంటి అనేక అంశాలు ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయి.
కథనంలో పేర్కొన్న వివరాల ప్రకారం డిస్ట్రిబ్యూటరీల కోసం కూడా భారీ స్థాయిలో భూసేకరణ, ప్రభావిత కుటుంబాల పునరావాసం అవసరం ఉంది.
రైతులకు నీళ్లు అందించాలంటే ముందు కాలువలు పూర్తి కావాలి. కాలువలు పూర్తి కావాలంటే భూసేకరణ, పునరావాసం, నిధులు అన్నీ సమయానికి అందాలి.
ఈ గొలుసులో ఏ ఒక్కటి విఫలమైనా మొత్తం ప్రాజెక్టు ప్రయోజనం దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
2023లో కేంద్రానికి మళ్లీ ప్రతిపాదనలు.. రూ.3,090.01 కోట్ల పనులు?
డిస్ట్రిబ్యూటరీ వ్యవస్థకు సంబంధించి భారీ స్థాయిలో పనులు ప్రతిపాదించబడ్డాయి. కథనంలో పేర్కొన్న వివరాల ప్రకారం డిస్ట్రిబ్యూటరీ వ్యవస్థ ఏర్పాటుకు సంబంధించి రూ.3,090.01 కోట్ల మేర పనుల అంశం కూడా ప్రస్తావించబడింది.
అలాగే డిస్ట్రిబ్యూటరీల వ్యవస్థకు సంబంధించిన మరిన్ని పనుల కోసం రూ.2,248.89 కోట్ల వరకు వ్యయం అయ్యే అంశాలు కూడా ఉన్నాయి.
ఇన్ని వేల కోట్ల పనులు, లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టు, వేల కుటుంబాల పునరావాసం ముడిపడి ఉన్న ప్రాజెక్టులో నిధుల విషయంలో నిర్లక్ష్యం చోటుచేసుకుంటే దాని ప్రభావం చివరకు రైతులపైనే పడుతుంది.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
కేంద్రం నుంచి నిధులు రాకపోయినా చంద్రబాబు సర్కార్ ఎందుకు నిశ్శబ్దం?
ఇది ఇప్పుడు అసలు రాజకీయ ప్రశ్న.
రాష్ట్రానికి రావాల్సిన నిధుల కోసం కేంద్రాన్ని ప్రశ్నించాల్సింది ఎవరు?
చంద్రబాబు ప్రభుత్వం కాదా?
పోలవరం వంటి జాతీయ ప్రాధాన్యత కలిగిన ప్రాజెక్టుకు కేంద్రం నుంచి రావాల్సిన నిధులు నిలిచిపోతే రాష్ట్ర ప్రయోజనాల కోసం ఢిల్లీ స్థాయిలో ఒత్తిడి తీసుకురావాల్సింది ఎవరు?
రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కాదా?
కానీ కీలకమైన రూ.5,338.5 కోట్ల డిస్ట్రిబ్యూటరీ నిధుల విషయంలో స్పష్టమైన చర్యలు కనిపించకపోవడం ఇప్పుడు రైతులను కలవరపెడుతోంది.
కేంద్రంతో రాజకీయ సాన్నిహిత్యం ఉన్నా.. రాష్ట్రానికి రావాల్సిన నిధుల విషయంలో మాత్రం ప్రశ్నించలేని పరిస్థితి ఎందుకు?
రాజకీయ ప్రయోజనాల ముందు రైతుల ప్రయోజనాలు చిన్నబోయాయా?
అనే ప్రశ్నలు సహజంగానే ఉత్పన్నమవుతున్నాయి.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
పోలవరం స్వప్నం కళ్ల ముందే కరిగిపోతోందా?
పోలవరం కోసం ఎన్నో దశాబ్దాలుగా ప్రజలు ఎదురుచూస్తున్నారు. గోదావరి జలాలను సద్వినియోగం చేసుకుని రాష్ట్రంలో సాగు విస్తీర్ణాన్ని పెంచాలని, రైతుల జీవితాలను మార్చాలని భావించిన ప్రాజెక్టు ఇది.
కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితి ఏమిటి?
కాలువలకు నిధులు లేవు..
నీటి నిల్వపై పరిమితులపై ఆందోళన..
డిస్ట్రిబ్యూటరీలు పూర్తికాలేదు..
భూసేకరణ, పునరావాస సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయి..
లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టు భవిష్యత్తు ప్రశ్నార్థకం..
ఇవన్నీ కలిస్తే పోలవరం ప్రాజెక్టు అసలు లక్ష్యం నెరవేరుతుందా అనే సందేహం రావడం సహజమే.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
డ్యామ్‌ కడితే సరిపోదు.. రైతు పొలానికి నీరు చేరాలి!
పోలవరం ప్రాజెక్టు పేరుతో భారీ నిర్మాణాలు చూపించడం మాత్రమే కాదు.. ఆ నీరు చివరకు రైతు పొలంలోకి చేరినప్పుడే ప్రాజెక్టు విజయవంతమైనట్టు.
7.20 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు కీలకమైన డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువలకు రూ.5,338.5 కోట్ల నిధులు అందకపోతే పోలవరం లక్ష్యం ఎలా నెరవేరుతుంది? 41.15 మీటర్లకే నీటి నిల్వ పరిమితమైతే 5.62 లక్షల ఎకరాల పరిస్థితి ఏమిటి? 2023లోనే ప్రతిపాదనలు పంపి ఆమోద ప్రక్రియ ముందుకు వెళ్లిన తర్వాత కూడా నిధులు ఎందుకు నిలిచిపోయాయి? రాష్ట్రంపై వేల కోట్ల అదనపు భారం పడే పరిస్థితి ఎందుకు వచ్చింది?
ఇవన్నీ ప్రజలకు, ముఖ్యంగా పోలవరం ఆయకట్టు రైతులకు సమాధానం కావాల్సిన ప్రశ్నలు.
పోలవరం కేవలం ఒక ప్రాజెక్టు కాదు.. ఆంధ్రప్రదేశ్ రైతుల భవిష్యత్తు.
ఆ భవిష్యత్తును నిధుల కొరత పేరుతో, రాజకీయ మౌనం పేరుతో, అధికారుల నిర్లక్ష్యం పేరుతో నాశనం చేయకుండా.. కేంద్రం వెంటనే నిధులు విడుదల చేయాలి. చంద్రబాబు ప్రభుత్వం కేంద్రంపై ఒత్తిడి తీసుకురావాలి. డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల పనులను యుద్ధ ప్రాతిపదికన పూర్తి చేసి.. పోలవరం నీటిని రైతు పొలాలకు చేర్చాలి.
లేకపోతే కళ్ల ముందే కనిపిస్తున్న పోలవరం స్వప్నం.. రైతుల చేతుల్లోకి రాకముందే కరిగిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
పోలవరం డిస్ట్రిబ్యూటరీ కాలువల నిధులు
